Gefotoshopt beeld van Christus legt de grenzen bloot van het recht op vrije meningsuiting in Spanje

Afbeelding waarvoor de jongeman uit Jaén in Spanje een boete opliep, omdat hij “religieuze gevoelens kwetste”. Foto gepubliceerd door laicismo.org en gebruikt met toelating.
Daniel Serrano kreeg een boete van 480 euro omdat hij zijn gezicht fotoshopte over dat van Christus en de collage op het internet verspreidde.
Ongeveer een jaar geleden plaatste de 24-jarige de foto op zijn Instagramaccount met de titel ‘Christus ontkleed’. De afbeelding van Christus kwam van een beeldhouwwerk dat eigendom is van de Hermanidad de la Amargura (broederschap van bitterheid). Zij gebruiken het beeld tijdens de Goede Weekprocessie in het Spaanse Jaén.
Volgens de stadskrant [es] eiste de broederschap dat Serrano de foto van zijn account zou verwijderen. Hij weigerde omdat volgens hem het beeld niet beledigend was. Daarop besloot de broederschap de kwestie aan te geven en een plaatselijke rechtbank ging akkoord om de zaak te horen.
De aanklagers beweerden dat Serrano “een gebrek aan achting voor de broederschap vertoonde en van hen een karikatuur maakte”, en ze voegden eraan toe dat de foto was gemaakt met de “intentie de religieuze gevoelens van de leden te kwetsen”. Zij vroegen een boete van 2160 euro, of 180 dagen gevangenisstraf indien hij niet zou kunnen betalen.
Geconfronteerd met een eventuele celstraf, sloot hij een akkoord met de aanklager om schuldig te pleiten in ruil voor een boete van 480 euro.
Serrano, die een tijdelijke job heeft in een bedrijf dat olijven verwerkt, schat dat de boete overeenkomt met het loon van 10 werkdagen [es].
De weerklank op het Web
De beslissing van de rechter veroorzaakte online een golf van verontwaardiging en solidariteit met Serrano. Supporters maakten een crowd-funding [es]-steunpagina aan en in minder dan een uur werd genoeg geld opgehaald om de boete te betalen.
Wijdverspreide ergernis omtrent de beslissing veroorzaakte een “Streisand effect”, het tegenovergestelde van wat de broederschap probeerde te bereiken. In plaats van het beeld minder zichtbaarheid te geven, maakte de rechtszaak nu dat het overal op het internet te zien [es] was.
Op Twitter verschenen tal van memes van beelden van Christus en van “Christus ontkleed” met een assortiment van gezichten:
@amargura_jaen ya tenéis 480€ pero muy poca vergüenza.
El efecto Streisand en la cara de Cristo: la red se rebela ante la multa a un joven por su montaje https://t.co/uOdn9tBCQB #KallaLaBoca #OpFreeSpeech pic.twitter.com/TugdI2JiNt
— M. (@Ma_Madrid) 8 de febrero de 2018
@amargura_jaen Jullie hebben 480 euro, maar schaamte noch manieren.
Het Streisandeffect op het gefotoshopte gezicht van Christus: het web rebelleert tegen de boete van de jonge Spanjaard https://t.co/uOdn9tBCQB #KallaLaBoca #OpFreeSpeech pic.twitter.com/TugdI2JiNt
— M. (@Ma_Madrid) 8 februari 2018
#CristoFace El cristo de la amargura ya no está amargao. Ahora se llama Yisus B Boy y tiene todo el flow! pic.twitter.com/U0QLPZD2x7
— Athman M. Charles (@AthmanMCharles) 10 de febrero de 2018
#CristoFace het beeld van de verbitterde Christus is niet meer zo verbitterd. Hij heet nu Yisus B Boy en hij danst! pic.twitter.com/U0QLPZD2x7
— Athman M. Charles (@AthmanMCharles) 10 februari 2018
Twittergebruiker Carlos Vidal Ojea maakte zelfs een webpagina aan waarop iedereen makkelijk zijn/haar gezicht kan fotoshoppen op het beeld in kwestie.
Joaquín Urias , ex-magistraat van het Grondwettelijk Hof van Spanje, heeft zich aangesloten bij de internetgebruikers die de foto reproduceerden. Zo wilde hij zijn positie i.v.m. het recht op vrije meningsuiting kracht bijzetten:
Bueno, pues como lo de condenar a un chaval por hacer un montaje de su cara con un Cristo me parece una barbaridad…me solidarizo. Un saludo a la fiscalía!! pic.twitter.com/JB2sFUpizj
— Joaquín Urias (@jpurias) 7 de febrero de 2018
Nou, een jonge gast straffen omdat hij zijn gezicht op een beeld van Christus gefotoshopt heeft, lijkt me barbaars. Ik sta aan jullie kant. Een hartelijke groet aan het Openbaar Ministerie!! pic.twitter.com/JB2sFUpizj
— Joaquín Urias (@jpurias) 7 februari 2018
Alles onder de microscoop
Deze zaak is slechts het recentste voorbeeld van aanvallen op vrijheid van meningsuiting in Spanje tijdens de afgelopen jaren. Vanwege een reeks wetsherzieningen in 2015 kan artikel 525 van het Spaanse Strafwetboek [es] nu een veroordeling van acht tot twaalf maanden opleggen voor:
“…het kwetsen van de religieuze gevoelens van leden van een geloofsgroep, door middel van openbare speeches, of geschriften of door gelijk welk document met spottende opmerkingen aangaande de dogma's, overtuigingen, rituelen of ceremonies, of voor het openlijk intimideren van diegenen die geloven of hun geloof belijden.”
De vaagheid van de wet betekent dat de ernst van het vergrijp vaststellen een compleet subjectief proces is, afhankelijk van de interpretatie van de rechter, en die kan sterk variëren.
In een opiniestuk voor de krant ElDiario.es (de Spaanse krant), verduidelijkte professor strafrecht Isabel Elbal [es] dat al deze zogeheten “misdaden” al strafbaar waren volgens de burgerlijke rechtbank, hoewel met een kleinere strafmaat.
Komt daar nog bij dat, terwijl civielrechtelijke procedure alleen maar kan begonnen worden door mensen die rechtstreeks bij de zaak betrokken zijn, de strafrechtelijke procedure toegankelijk is voor om het even welke eiser. Gecombineerd met het eerder vernoemde gebrek aan duidelijkheid van de wet, heeft dit geleid tot een golf klachten (meestal te gek voor woorden) van mensen en organisaties die extreme politieke of religieuze groepen vertegenwoordigen.
Zo is er het geval van een proces aangespannen tegen Dani Mateo en Gran Wyoming [es] door de Asociación para la defensa del Valle de los Caídos [es]. Die organisatie beschuldigde het tweetal ervan de spot te drijven met het enorme kruis op de top van het gigantische monument opgericht na de Spaanse burgeroorlog waar zich ook de graftombe van de Spaanse dictator Franco bevindt. De zaak werd later geseponeerd.
De Spaanse Vereniging van Christelijke Advocaten zorgde ook voor een aantal opvallende zaken. Een jaar geleden daagde de organisatie de kunstenaar Dragqueen Sethlas voor de rechter wegens een show waarmee hij de Gala Dragqueenprijs 2017 won tijdens het carnaval van Las Palmas, Gran Canaria. Ook deze zaak werd later geseponeerd.
De vereniging spande ook een zaak aan tegen een groep mensen die met een enorme vagina door de straten van Sevilla defileerden in wat ze de processie van de “Gezegende Rebelse Vagina” noemden, een parodie op de figuur van de maagd Maria in de optocht van de Goede Week. Zij hadden minder geluk, hun proces werd heropend nadat de Christelijke Advocaten beroep aantekenden tegen de seponering van de zaak.
Een van de meest bizarre gevallen van de laatste tijd was de aanklacht die de voorzitster van de Vereniging van Weduwen van de stad Lugo in het noordwesten van Spanje indiende tegen de Schepen van cultuur van de nabijgelegen stad La Coruña. Die had ingestemd met reclameposters voor de carnavalsviering waarop een poppetje verkleed als paus was afgebeeld. Die zaak werd ook geseponeerd.
Hoewel de meerderheid van deze gevallen niet hebben geleid tot strafrechtelijke vervolging, zijn er toch veel andere geëindigd met sancties [es] tegen de beklaagden. Bovendien eisen ook de stress en de kosten die gepaard gaan met zulke zaken hun tol; eigenlijk worden deze mensen voor het gerecht gedaagd louter omdat ze hun recht op vrije meningsuiting gebruiken, hetgeen theoretisch gewaarborgd wordt door de Spaanse Grondwet [es].
Joaquín Urías, professor Grondwettelijk Recht, meent in zijn artikel ¡Menudo Cristo! ¿Qué hacemos con el delito de blasfemia? [es] (Wat een zooitje! Hoe zit het met de blasfemiewetgeving?) dat de Spaanse rechtspraak nog steeds sterk aanleunt bij de principes en waarden van het Francotijdperk:
La sobrevaloración del fenómeno religioso -especialmente católico- permite que todavía se utilice a menudo un parámetro religioso para decidir los límites de la libertad de expresión.
El derecho penal puede perseguir las ofensas contra quienes practican una religión. Pero no corresponde a los practicantes definir qué es lo ofensivo.
De overwaardering van religieuze fenomenen – in het bijzonder wanneer die katholiek zijn – betekent dat religieuze parameters soms nog steeds gebruikt worden om de grenzen van de vrije meningsuiting te bepalen. De strafwetgeving kan worden gebruikt om overtredingen te vervolgen tegen mensen met een bepaalde geloofsovertuiging. Het is evenwel niet de taak van die gelovigen om te bepalen wanneer iets een overtreding is.
Dit is een artikel van GV Advocacy, een Global Voices-project met een eigen site dat zich inzet voor vrijheid van meningsuiting en tegen censuur op internet. · Alle artikelen
Categorieën

Start een discussie
Dit is een artikel van GV Advocacy, een Global Voices-project met een eigen site dat zich inzet voor vrijheid van meningsuiting en tegen censuur op internet. · Alle artikelen
Topartikelen uit de hele wereld
Vertalen voor Global Voices
Archief per maand
- maart 2021 3 artikelen
- februari 2021 14 artikelen
- januari 2021 18 artikelen
- december 2020 12 artikelen
- november 2020 13 artikelen
- oktober 2020 19 artikelen
- september 2020 16 artikelen
- augustus 2020 15 artikelen
- juli 2020 9 artikelen
- juni 2020 17 artikelen
- mei 2020 18 artikelen
- april 2020 20 artikelen
- maart 2020 9 artikelen
- februari 2020 5 artikelen
- januari 2020 7 artikelen
- december 2019 8 artikelen
- november 2019 5 artikelen
- oktober 2019 2 artikelen
- september 2019 9 artikelen
- augustus 2019 8 artikelen
- juli 2019 2 artikelen
- juni 2019 4 artikelen
- mei 2019 2 artikelen
- april 2019 5 artikelen
- maart 2019 9 artikelen
- februari 2019 2 artikelen
- januari 2019 6 artikelen
- december 2018 3 artikelen
- november 2018 6 artikelen
- oktober 2018 8 artikelen
- september 2018 4 artikelen
- augustus 2018 3 artikelen
- juli 2018 4 artikelen
- juni 2018 1 artikel
- mei 2018 1 artikel
- april 2018 2 artikelen
- maart 2018 4 artikelen
- februari 2018 9 artikelen
- januari 2018 10 artikelen
- december 2017 4 artikelen
- november 2017 4 artikelen
- oktober 2017 2 artikelen
- september 2017 8 artikelen
- augustus 2017 7 artikelen
- juli 2017 9 artikelen
- juni 2017 8 artikelen
- mei 2017 10 artikelen
- april 2017 3 artikelen
- maart 2017 9 artikelen
- februari 2017 13 artikelen
- januari 2017 12 artikelen
- december 2016 5 artikelen
- november 2016 17 artikelen
- oktober 2016 9 artikelen
- september 2016 10 artikelen
- augustus 2016 11 artikelen
- juli 2016 8 artikelen
- juni 2016 10 artikelen
- mei 2016 7 artikelen
- april 2016 10 artikelen
- maart 2016 4 artikelen
- februari 2016 9 artikelen
- januari 2016 5 artikelen
- december 2015 4 artikelen
- november 2015 6 artikelen
- oktober 2015 12 artikelen
- september 2015 12 artikelen
- augustus 2015 9 artikelen
- juli 2015 9 artikelen
- juni 2015 13 artikelen
- mei 2015 14 artikelen
- april 2015 14 artikelen
- maart 2015 22 artikelen
- februari 2015 11 artikelen
- januari 2015 19 artikelen
- december 2014 9 artikelen
- november 2014 10 artikelen
- oktober 2014 8 artikelen
- september 2014 12 artikelen
- augustus 2014 2 artikelen
- juli 2014 2 artikelen
- juni 2014 5 artikelen
- mei 2014 5 artikelen
- april 2014 4 artikelen
- maart 2014 8 artikelen
- februari 2014 8 artikelen
- januari 2014 12 artikelen
- december 2013 12 artikelen
- november 2013 24 artikelen
- oktober 2013 46 artikelen
- september 2013 18 artikelen
- augustus 2013 9 artikelen
- juli 2013 8 artikelen
- juni 2013 9 artikelen
- mei 2013 8 artikelen
- april 2013 13 artikelen
- maart 2013 9 artikelen
- februari 2013 12 artikelen
- januari 2013 17 artikelen
- december 2012 7 artikelen
- november 2012 16 artikelen
- oktober 2012 14 artikelen
- september 2012 3 artikelen
- augustus 2012 13 artikelen
- juli 2012 11 artikelen
- juni 2012 11 artikelen
- mei 2012 15 artikelen
- april 2012 18 artikelen
- maart 2012 15 artikelen
- februari 2012 18 artikelen
- januari 2012 17 artikelen
- december 2011 16 artikelen
- november 2011 15 artikelen
- oktober 2011 15 artikelen
- september 2011 19 artikelen
- augustus 2011 17 artikelen
- juli 2011 15 artikelen
- juni 2011 15 artikelen
- mei 2011 15 artikelen
- april 2011 16 artikelen
- maart 2011 26 artikelen
- februari 2011 36 artikelen
- januari 2011 37 artikelen
- december 2010 19 artikelen
- november 2010 22 artikelen
- oktober 2010 18 artikelen
- september 2010 18 artikelen
- augustus 2010 15 artikelen
- juli 2010 16 artikelen
- juni 2010 24 artikelen
- mei 2010 23 artikelen
- april 2010 24 artikelen
- maart 2010 20 artikelen
- februari 2010 16 artikelen
- januari 2010 22 artikelen
- december 2009 18 artikelen
- november 2009 18 artikelen
- oktober 2009 15 artikelen
- september 2009 19 artikelen
- augustus 2009 16 artikelen
- juli 2009 23 artikelen
- juni 2009 27 artikelen
- mei 2009 22 artikelen
- april 2009 20 artikelen
- maart 2009 23 artikelen
- februari 2009 15 artikelen
- januari 2009 9 artikelen