Een Tharu-vrouw uit het Kailali-district, West-Nepal, met getatoeëerde benen. Foto van Indu Tharu, gebruikt met toestemming.

Deze post is onderdeel van de serie Spotlight van Global Voices van augustus 2026 met als thema Inheemse Rechten. Deze serie biedt een kijkje in de levens en ervaringen van Inheemse volken om mensen van over de hele wereld met elkaar te verbinden, de Inheemse ervaring centraal te stellen en de verhalen van leiders, activisten en gemeenschappen te delen. Je kunt de verslaggeving over dit thema hier steunen met een donatie.

Op koude winterdagen zat ik als kind altijd samen met mijn oma bij een borais (een kleine aardewerken pot die gebruikt wordt om vuur te maken). Ik luisterde naar haar verhalen over allerlei goed- en kwaadaardige figuren – djinns, geesten, spoken, heksen, bomen, vogels en dieren, die allemaal een bijzondere betekenis hadden in de cultuur en tradities van het Tharu-volk. Ze zong vaak volksliedjes en vertelde over hun betekenis.

Het was niet in me opgekomen om de Inheemse Tharu-folklore vast te leggen, totdat mijn oma deze wereld had verlaten. Nu ze er niet meer is, verlang ik juist zo naar al die waardevolle, wijze verhalen. Gelukkig was daar de kans om samen te werken met Amrit Sufi en Subhasish Panigrahi, die niet alleen bezig zijn met het vastleggen van de orale Indiase cultuur, maar ook vele anderen hebben geïnspireerd en geholpen bij het documenteren van hun eigen cultuur en traditie.

Het vastleggen van Inheemse verhalen en gebruiken is een tijdrovend proces. Je moet eerst veel tijd met een gemeenschap doorbrengen voordat ze zich genoeg op hun gemak voelen om zich open te stellen en hun verhalen, liederen, uitdrukkingen en manier van spreken met jou delen, laat staan hun persoonlijke ervaringen vertellen.

Tijdens het documenteren van de orale cultuur van de Tharu in Oost-Nepal ontdekte ik veel interessante nieuwe dingen, die met wat meer onderzoek allerlei onbekende elementen van de Inheemse verhalen lieten zien.

Een tatoeage kan je veel vertellen. Een vissentatoeage van vissen op de arm van Bhuti Devi, uit het Sunsari-district in Nepal. Foto van Sanjib Chaudhary, gebruikt met toestemming.

Morangsair: Een lied over seizoensmigratie

Toen ik een volksliedje opnam getiteld “Morangsair” of “Morangesari,” wat nog steeds gezongen wordt in het oostelijk deel van de vlaktes in Zuid-Nepal, hoorde ik over de seizoensmigratie van jonge mannen uit het Saptari-district (in de provincie Madhesh), die naar het oostelijker gelegen Morang-district trokken in de provincie Koshi in Oost-Nepal. Hier was vruchtbaarder land en meer werk voor mannen die wat extra geld wilden verdienen.

Tot 1962 was het Sunsari-district, genoemd naar de rivier de Sursair of Sunsari, onderdeel van het Morang-district. Om daar te komen, moet je twee rivieren oversteken, de Koshi en de Sunsari; een reis die in die tijd veel moeilijker was, omdat er nog geen bruggen waren.

Het lied is een klaagzang van een jonge vrouw die haar man smeekt om niet naar Morang te gaan. In onderstaande video zingt Chandrakala Chaudhary (afkomstig uit Itahari, Sunsari-district) het lied “Morangsair”, of ook wel “Morangesari” genoemd.

De jonge vrouw in het lied vertelt over het dichte woud, het hete klimaat en de rivier de Sursair die hij moet oversteken. De Koshi-rivier wordt echter niet genoemd, terwijl het de grootste rivier in Nepal is en je haar op weg naar Morang tegenkomt nog voordat je bij de Sursair-rivier bent.

Toen ontdekte ik dat de huidige Koshi-rivier vroeger vele kilometers oostelijker stroomde. In het Indiase gedeelte is de rivier bijna 100 kilometer naar het westen opgeschoven. En de Ganges wordt ook wel “Sursuri” of “Sursari” genoemd in de Goeroe Granth Sahib, de heilige geschriften van de Sikhs. Beide rivieren, de Sursair en Koshi, monden uiteindelijk uit in de Ganges.

Biyahi: als een rivier naar een getrouwde vrouw wordt vernoemd

Toen ik sprak met Mahabir Chaudhary, een Tharu-oudste in het Saptari-district, ontdekte ik iets interessants, namelijk dat een rivier en haar zijrivier daar vernoemd waren naar de woorden in het Tharu voor een getrouwde vrouw.

De rivier is door de Nepalees-sprekende ambtenaren hernoemd als “Behai”. Maar volgens de Tharu-oudsten is de oorspronkelijke naam “Biyahi,” dat “eerste vrouw” betekent in het Kochila Tharu, een oostelijke Tharu-taal. Een zijrivier genaamd “Samdahi” mondt uit in de rivier; Samdahi betekent “tweede vrouw”. De Samdahi-rivier en de Biyahi-rivier stromen na samenvloeiing verder als de Biyahi.

Sabudana ke gachhi: Het tatoeagemotief dat over de sagoparels vertelt

Kashia Chaudhary, afkomstig uit het Sunsari-district in Nepal, met een tatoeage van een sagopalm en goudsbloemen op haar onderarmen. Foto van Sanjib Chaudhary, gebruikt met toestemming.

Tegenwoordig bestaat de sabudana of sago op de markt voornamelijk uit zetmeel uit de wortelknol van cassave. Traditiegetrouw werden sagoparels ook gemaakt van de pitten van de sagopalm. Ik kwam hierachter tijdens een interview met een aantal oudere Oostelijke Tharu-sprekende vrouwen. Eén van hen liet me een tatoeage zien die leek op een palmboom en zei dat het sabudana ke gachhi was. “Gachi” betekent boom in de Tharu-taal. Ze vertelde ook dat sabudana vroeger gemaakt werd van een palmboom.

Toen ik hier meer over ging uitzoeken, ontdekte ik dat ze in het verleden de palmbomen kapten, de zetmeelachtige kern uit de stam schraapten en dit vervolgens tot sagoparels verwerkten. In sommige landen in Zuidoost-Azië is dit nog steeds een gangbaar gebruik.

Toen ik de orale cultuur van de Tharu vastlegde, hoorde ik veel meer verhalen; verhalen die het waard zijn om door een breder publiek gehoord te worden.

En toch verlang ik ook nog steeds naar de verhalen die mijn oma me vertelde, terwijl we samen bij het vuur zaten op die koude winterdagen.