Zwerfhonden in een asiel in Kazachstan. Screenshot van de video “Euthanasie bij katten en honden in Kazachstan” van het YouTube-kanaal van Khabar News. Gebruikt met toestemming.

De president van Kazachstan, Kassym-Jomart Tokayev, voerde op 19 mei een nieuwe wetgeving rond dierenwelzijn in. De wetgeving houdt in dat zwerfdieren naar een tijdelijke opvang worden gebracht en ingeslapen kunnen worden, als ze niet opgehaald of geadopteerd worden na de wettelijke termijn.

Zwerfdieren zonder baasje moeten minstens vijf dagen in de opvang blijven, terwijl dieren die vermoedelijk een baasje hebben tot zestig dagen in de opvang blijven voor euthanasie toegelaten is.

De wet geeft huisdiereigenaren ook meer verantwoordelijkheid. Baasjes moeten nu zoveel mogelijk voorzorgsmaatregelen nemen om te voorkomen dat hun dieren mensen verwonden of zaken beschadigen en ze moeten een schadevergoeding betalen, als hun huisdier iemand verwondt.

De nieuwe wetgeving heeft tot ophef en publieke verontwaardiging geleid en heeft het debat rond openbare veiligheid, dierenwelzijn en overheidsaansprakelijkheid opnieuw aangewakkerd.

Wetgevers versus dierenwelzijnsactivisten

De overheid verdedigt de nieuwe maatregelen, omdat ze noodzakelijk zouden zijn om mensen te beschermen tegen de groeiende problematiek met zwerfhonden. Het aantal zwerfhonden in Kazachstan blijft namelijk stijgen ondanks eerdere inspanningen.

Wetgevers hebben bijvoorbeeld gemeld dat het aantal gevangen zwerfhonden gestegen is van ongeveer 243.574 in 2022 tot 276.282 in het begin van 2026. Bovendien tonen officiële statistieken aan dat meer dan 41.000 mensen in 2025 werden verzorgd voor verwondingen door een hondenbeet in vergelijking met 38.800 in 2024.

Critici stellen dat het echte probleem is dat de wet rond de verantwoordelijke behandeling van dieren van 2021 nooit volledig werd gehandhaafd. Die wet moest de overgang naar een diervriendelijker model rond dierenwelzijn mogelijk maken.

In de volgende YouTube-video bespreken experts de nieuwe wet.

Dierenwelzijnsorganisaties (zoals de KARE Foundation) beweren dat de wet “niet gefaald heeft, maar nooit echt werd ingevoerd”. Ze vermelden overheidscijfers die aantonen dat sterilisatieprogramma's nooit uitgevoerd werden en dat dieren nog steeds massaal werden ingeslapen.

Er werden in 2022 in het hele land bijvoorbeeld slechts 58 honden gesteriliseerd, terwijl meer dan 80.000 honden werden ingeslapen. In 2025 was ongeveer dertien procent van de 276.000 gevangen honden gesteriliseerd en bijna 85 procent werd geëuthanaseerd.

Volgens activisten werden dieren in de praktijk vaak snel gedood door de overvolle en ondergefinancierde asielen en verbleven ze niet zoals bedoeld in het asiel voor adoptie.

In Almaty, de grootste stad en voormalige hoofdstad, onderbouwen de stadsgegevens deze bezorgdheden. De diergeneeskundige dienst van de stad legde 6.169 gevallen van dierenbeten vast in 2025, maar bij slechts 652 daarvan waren zwerfhonden betrokken.

Met andere woorden, ongeveer tien procent van de beten kwamen van zwerfhonden, terwijl de meeste mensen door een gewoon huisdier zonder leiband werden gebeten.

Activisten gebruiken deze informatie om te argumenteren dat huisdiereigenaren vaker verantwoordelijk stellen en de opvangcapaciteit uitbreiden doeltreffender zou zijn dan euthanasie.

Zoals in een van de belangrijkste argumenten van de campagne staat, zal dieren doden een structureel probleem niet oplossen, want “als wreedheid de wet wordt, verandert stilte in medeplichtigheid.”

Tegenstrijdige data

Het debat rond de nieuwe wetgeving wordt vaak gevoerd met tegenstrijdige data. Voorstanders van de wet wijzen op het blijvend hoge aantal zwerfdieren en de nieuwsberichten over ernstige bijtincidenten die af en toe verschijnen.

Een voorbeeld is het veelbesproken incident van juni 2025 waarbij een tienjarige jongen ernstig gewond raakte bij een hondenaanval door twee vechtende honden in het dorp Zhalpaksay in de Almaty-regio. Een voorbijganger moest de honden neerschieten om het kind te redden.

Wetgevers zeggen dat deze incidenten en het hoge aantal bijtincidenten in het algemeen aantonen dat het huidige beleid “het probleem niet heeft opgelost” en het gevaar in steden dus niet heeft verminderd.

Dierenrechtenactivisten reageren dat bij veel van de aangehaalde aanvallen honden met een baasje betrokken waren of dat het aanvallen zijn die plaatsvonden waar sterilisatieprogramma's niet bestonden. Ze benadrukken de statistieken: nationaal is slechts een klein deel van de honden gesteriliseerd.

Volgens hun analyse werd het doel van zeventig procent gesteriliseerde honden nooit bereikt, dus kon de populatie niet dalen.

In tegendeel: uit onderzoek blijkt dat de vorige wetgeving heeft geleid tot de dood van meer honden, niet minder. Volgens de activisten is het probleem “onverantwoordelijk huisdierbezit” en onvoldoende opvolging door plaatselijke overheden. Ze wijzen op de cijfers over bijtincidenten in Almaty als bewijs dat het simpelweg doden van zwerfdieren de openbare veiligheid niet zal verbeteren.

In de plaats daarvan moet de overheid asielen, pleegouder- en adoptieprogramma's en een nationaal hondenregister om het aantal huisdieren bij te houden, financieren.

Wat nu?

Nu de wetgeving al is ondertekend, blijft de vraag hoe ze in de praktijk zal worden toegepast. De wet geeft maslikhats en akimats (lokale overheidsinstanties) de verantwoordelijkheid om de zwerfdierenpopulatie onder controle te houden. Er staat ook dat een dierenarts elke beslissing tot het inslapen van een hond moet goedkeuren.

In de praktijk zal veel afhangen van hoe elke regio de nieuwe maatregelen uitvoert. Verschillende dierenrechtenorganisaties wijzen op het belang van open communicatie. Een maatschappelijke waakhond merkt op dat overheidstoezicht essentieel zal zijn, omdat beslissingen over “het laten inslapen van dieren” nu grotendeels door lokale overheden zullen genomen worden.

Het debat heeft de grote verdeeldheid in de maatschappij naar voren gebracht. Een journalist stelde vast dat de goedkeuring van de wet “veel reacties van de bevolking heeft uitgelokt”: tegen mei 2026 hadden meer dan 115.000 mensen zich publiekelijk verzet tegen de nieuwe wetgeving.

Dierenrechtenorganisaties hebben iedereen gewaarschuwd dat de nieuwe regels “kunnen leiden tot grootschalige euthanasie” niet alleen van echte zwerfdieren, maar ook van huisdieren van wie de baasjes hen niet komen ophalen. Ze vermeldden gegevens die aantonen dat de vorige dierenbeschermingswet in de meeste regio's grotendeels genegeerd werd.

In de volgende YouTube-video worden de mogelijke gevolgen van de nieuwe wet besproken.

Voorstanders reageren dat de zwerfdierenpopulatie zal blijven groeien zonder deze hervormingen.

Verschillende analisten beschouwen dit debat in ieder geval als een bewijs dat het maatschappelijk engagement in Kazachstan groeit: campagnes op sociale media hebben wetgevers gedwongen om het beleid gedetailleerder dan ooit uit te leggen.

De president, Tokayev, heeft een evenwichtig standpunt. Hij benadrukt dat de wet bedoeld is om de volksgezondheid te verbeteren, maar dat betekent niet dat wreedheid tegenover dieren toegelaten is. Tokayev heeft publiekelijk opgeroepen om “dieren op een menselijke manier te behandelen” en heeft verklaard dat er “nultolerantie” zal gelden voor dierenmishandeling.

Of de wetswijzigingen de veiligheid echt zullen verbeteren of vooral de bestaande praktijken rond euthanasie zullen codificeren, zal afhangen van hoe strikt de nieuwe regels worden toegepast. Vele dierenartsen, vrijwilligers en huisdiereigenaren zullen de inwerkingtreding van de wetswijzigingen op de voet volgen.