Bella Mfon bij de groepstentoonstelling ‘The Undiscovered Series’  in het Thought Pyramid Art Center. Foto geleverd door Bella Mfon, gebruik toegestaan.

Psychische stoornissen vormen wereldwijd [en – alle links tenzij anders aangegeven] een groot gezondheidsprobleem waarvoor behandeling tekortschiet. Eén op de acht mensen ter wereld leeft met een psychische aandoening. In Nigeria lijden meer dan 40 miljoen mensen aan verschillende vormen van psychische stoornissen, waaronder depressie, angst- of middelenstoornis.

Depressie is een van de meest voorkomende psychische aandoeningen ter wereld. Er wordt geschat dat één op de drie vrouwen en één op de vijf mannen tegen de leeftijd van 65 jaar een episode van ernstige depressie heeft gehad.

Bella Mfon, een autodidactische, Nigeriaanse kunstenares uit Abuja, worstelde meer dan tien jaar met depressie. In 2018 begon ze te schilderen tijdens een sessie beeldende therapie [nl] die ‘een soort licht in haar aanstak’. Hoewel Mfon erkent dat kunst een belangrijke factor in haar genezingsproces is geweest, heeft ze haar artistieke vaardigheden tot het uiterste verfijnd om naam te maken in de Nigeriaanse kunstscene en daarbuiten. Ze werkt voornamelijk met acrylverf en texturen in de acryl pouring techniek, ook wel bekend als fluid art, die je kunt zien op haar Instagram-account.

Global Voices had een telefonisch interview met Mfon om te begrijpen hoe ze haar mentale gezondheid verdedigt via kunst, en over haar unieke openbaring.

‘The Island of Ambivalence‘, 2023. Acrylverf op doek. 91.44 x 91.44 cm (36 x 36 in).  Foto geleverd door Bella Mfon, gebruikt met toestemming.

Pamela Ephraim (PE): ‘Kun je ons vertellen hoe je jouw artistieke kracht hebt ontdekt?’

Bella Mfon (BM): In 2028 ontdekte ik het schilderen. Ik had meer dan tien jaar met een depressie geworsteld en begon met schilderen als een vorm van therapie. Op een dag ging ik naar een therapiesessie en werd ik voorgesteld aan de beeldende therapeut. Hij stelde voor om te gaan schilderen omdat ik niet wilde praten. Hij gaf me een paar penselen en een doek om te maken wat ik maar kon bedenken. Het thema van de les van die dag was ‘Uit het donker komen’. Tijdens het schilderen zei de beeldende therapeut dat ik een natuurlijktalent was. Het schilderen had een troostend effect op mij. Het ontstak een soort licht in mij. Ik merkte dat ik me beter ging voelen zonder dat ik de traditionele therapiesessie hoefde te volgen.

Ik nam contact op met de creatief therapeut en vertelde hem dat ik wilde doorgaan met schilderen. Hij adviseerde me over de aanschaf van kunstenaarsmaterialen en zo is het begonnen. Vervolgens keek ik op Pinterest en YouTube om meer te leren en begon dingen die mij fascineerden opnieuw te creëren.

Later ontdekte ik de acryl pouring techniek die ik nu gebruik. Zoals de naam zegt, is fluid art een techniek die wordt gebruikt om schilderijen te maken door verf op een doek te gieten in plaats van een onderwerp uiterst nauwkeurig te schilderen. Je voegt een medium toe om de consistentie van de verf te verdikken, waardoor deze geschikt is om te gieten. Door de acrylverf op een oppervlak te gieten of te druppelen, vermengen de kleuren met prachtige marmer- en druppelachtige effecten. Met deze techniek ben ik alleen met mezelf, mijn emoties en de kleuren.

‘Courage’. Acrylverf op doek. 127 cm x 102 cm (50 x 40 inch). Foto geleverd door Bella Mfon, gebruikt met toestemming.

PE: ‘Hoe pleit je voor mentale gezondheid via je kunst? Zou je beeldende therapie aan anderen aanraden?’

BM: Kunst is een belangrijke factor geweest in mijn genezingsproces. Ik weet niet waar ik zou zijn geweest zonder mijn talent voor kunst. Ik probeer op mijn manier duidelijk te maken dat mentale gezondheid een van de belangrijkste aspecten van ons leven is. Alleen omdat we in een land wonen waar dit niet echt wordt omarmd, betekent dat niet dat we ervoor moeten terugschrikken.

Ik probeer mijn kunst zo te gebruiken dat mensen, als ze ernaar kijken, zich er in onderdompelen en proberen hun innerlijke licht te benutten. Ik wil dat mijn kunst toegankelijk is en spreekt tot degenen die kwetsbaarheid, eenzaamheid en verlating ervaren. Degenen die zich een nobody voelen. Degenen die het gevoel hebben dat ze moeten bewijzen dat ze het waard zijn. Omdat ik al deze mensen ben geweest.

Ik zou iedereen voor honderd procent beeldende therapie aanraden. Al was het maar omdat het je een stem geeft als je niet voor jezelf kunt spreken. Beeldende therapie kan een krachtig hulpmiddel zijn voor zelfontdekking en genezing. In Abuja wordt het steeds populairder.

PE: Wat zijn de uitdagingen van een opkomend kunstenaar in Nigeria — vooral op financieel gebied?

BM: Een van de uitdagingen waar we voor staan is zichtbaarheid. Die is voor mij verbeterd dankzij de expositie die ik vorig jaar had in de Thought Pyramid Art Gallery. Het was de eerste editie van de groepstentoonstelling ‘The Undiscovered Series‘. Als opkomend artiest is het eerlijk gezegd verstandig om er iets naast te doen. Naar mijn mening is de kunstscene verzadigd. Er zijn zoveel getalenteerde kunstenaars in Nigeria. Een doorbraak is er niet van de ene op de andere dag. Voor sommigen duurt het even. Het kan over een of twee jaar gebeuren. Gezien de staat van onze economie zou het ook goed zijn om iets achter de hand te hebben waarmee je de rekeningen kunt betalen. Zodat je vanuit het diepst van je hart kunt creëren. Niet onder druk kunst produceren om geld mee te verdienen.

PE: Hoeveel van jouw schilderijen werden getoond op de eerste editie van de groepstentoonstelling ‘The Undiscovered Series‘ en van welke hou je het meest?

BM: Vijf schilderijen. Het is moeilijk te kiezen, maar ik zou zeggen dat ‘Transcendence’ mijn favoriet is. Het betekent ‘opstaan’. Het is een mooie verbeelding van wie ik ben. Ik ben een veerkrachtig persoon en ik vind altijd de kracht om weer op te staan, wat het leven ook op me afvuurt.

‘Transcendence’, 2023. Acrylverf op doek. 51 cm x 165 cm. Foto geleverd door Bella Mfon, gebruikt met toestemming.

PE: Wie hebben jou in de kunst het meest geïnspireerd?

BM: Bovenaan mijn lijst staat Barry Yufusu. Hij heeft een grote invloed op mijn leven gehad, omdat hij mij eerder zag dan wie dan ook. Als ik zeg dat hij me zag, bedoel ik dat ik naar hem toe kwam als een gebroken kind dat niet wist wat ze met haar leven wilde doen. Hij raadde me aan niet op te geven en in mezelf te geloven. Barry heeft een grote invloed gehad op mijn artistieke carrière omdat hij me inspireert. Ik zie waar hij is begonnen en hoe ver hij is gekomen. Het observeren van zijn pad was positief en herinnert me eraan trouw te blijven aan mezelf.

Een andere persoon die mij inspireerde is Olga Soby, een Oekraïense kunstenares die in Canada woont. Zij is ook gespecialiseerd in de fluid art/acryl pouring techniek. Ik vind het geweldig hoe ze door slechts met gebruik van kleur verschillende beelden kan creëren. Ik volg haar op sociale media, op zoek naar inspiratie of een nieuw kleurenpalet. Ik hou van haar werk en het platform dat ze voor zichzelf heeft gecreëerd.

Tot slot, Iniobong Usoro. Hij incorporeert architectuur en hedendaagse kunst in zijn schilderijen. Ik hou van zijn kleurgebruik, de manier waarop hij zijn achtergronden laat overvloeien en vormgeeft en de emoties die het oproept. Elke keer als ik naar zijn werk kijk, ontwaakt er iets in mij. Het is boeiend werk.

‘Spice’. Acrylverf op doek. 127 cm x 102 cm (50 x 40 inch). Foto geleverd door Bella Mfon, gebruikt met toestemming.

PE: Welk publiek was het meest ontvankelijk voor jouw schilderijen?