Brieven van een Afghaanse vrouw. Afbeelding gebruikt met toestemming.

Toen de Afghaanse journaliste Khadija Haidary vluchtte voor de Taliban, had ze zich niet kunnen voorstellen dat haar teksten ook lezers duizenden kilometers verderop in China zouden bereiken. En toch gebeurde dit. Er volgden steunbetuigingen – kleine gebaren maar van grote betekenis – die haar de kracht gaven om vanuit een onzekere positie stappen te zetten op weg naar een betere toekomst. Haar brieven werden gebundeld in een boek, A Letter from an Afghan Woman, en wakkerden een verrassende solidariteit aan bij onderdrukte vrouwen kilometers ver weg in China, waar de samenleving strikt gereguleerd is en ongeplande humanitaire hulp aan het buitenland maar zelden voorkomt. Deze steunbetuigingen groeiden hier dan ook niet uit tot een zichtbare beweging, maar vormde een verzameling heimelijke, individuele reacties – dit is hoe solidariteit zich dus onder druk aanpast.

Het verhaal start in oktober 2024 als de Chinese journaliste Weilin Hong (洪蔚琳) de e-mailwisseling met haar gedurende een maand vertaalt, getiteld Haidary on Positive Links (正面連結). Zij publiceert dit in een WeChat-account over maatschappelijke onderwerpen die Chinese lezers wil laten zien hoe de Afghaanse samenleving onder de Taliban veranderd is. Tussen 1996 en 2001 had de militante islamitische organisatie het voor het zeggen in de regio en in 2021 veroverden ze opnieuw Kabul, nadat de V.S. zijn manschappen had teruggetrokken.

Haidary legt in de e-mails uit hoe vrouwen hun rechten verloren tussen 2021 en 2024: ze werden gedwongen te stoppen met hun werk en mochten niet meer alleen over straat; het was verboden om als vrouw door een mannelijke arts behandeld te worden, dit terwijl medische opleidingen ook niet meer toegankelijk waren voor vrouwen; meisjes werden van scholen, uit het park en zwembaden geweerd en velen werden voor hun 18e gedwongen uitgehuwelijkt; journalisten die de waarheid vertelden, werden gevangengezet en soms zelfs vermoord. Deze verhalen vormen voor Haidary geen abstracte cijfers maar zijn de harde werkelijkheid. Ze verloor haar baan, haar mannelijke vrienden, haar sociale leven en was elke dag getuige van de intimidatie en het lastigvallen van vrouwen.

In China zijn dit soort verhalen van extra betekenis, omdat het maatschappelijk middenveld er beperkt is en informatie in de media over grote buitenlandse gebeurtenissen erg selectief is. Het persoonlijke verhaal van Haidary over onderdrukking van vrouwen in Afghanistan ging snel viraal en vond emotionele weerklank bij Chinese lezeressen. Het raakt aan de onzichtbare band tussen vrouwen over grenzen heen, zoals een Chinese lezer op Weibo schreef:

人类跨越国界高墙，其本质相似，心灵相通 / 他们想封住女人的嘴，她就成为劈开黑夜的光。

Over grenzen en muren heen, blijft de aard van de mens gelijk en zijn onze harten verbonden / Ze willen vrouwen de mond snoeren; zij wordt het licht dat in de nacht door de duisternis klieft.

Op het moment dat de Chinese journaliste in september 2024 voor het eerst contact zocht, schreef Haidary voor Zan Times (een mediakanaal voor Afghaanse vrouwen) en had ze haar toevlucht op het platteland gezocht om de Taliban te ontvluchten. De e-mailuitwisseling gaf Haidary de moed te overwegen om haar land te verlaten:

我第一次清晰地感受到：我的故事、我的斗争、我的苦难，是重要的；我必须找到一个能够自由说话的地方，去讲述发生在我们身上的一切。你知道吗，洪蔚琳的邮件让我意识到，世界上确实有人在关心我们的痛苦。我知道自己必须鼓起全部勇气，尽一切可能离开这里。

Ik realiseerde me voor het eerst dat mijn verhaal, mijn gevecht en mijn pijn ertoe doen; ik moest op zoek naar een plek waar ik vrijuit kon spreken en alles kon vertellen dat ons was overkomen. Door Hong Weilins e-mail wist ik nu dat er mensen op de wereld waren die iets om onze pijn gaven. Ik wist dat ik al mijn moed moest verzamelen om er alles aan te doen om hier weg te komen.

Niet veel later, begin oktober 2024, is Haidary met haar familie in Pakistan neergestreken. Omdat haar brieven steeds meer aandacht kregen, deed een Chinese uitgever haar een aanbod voor een contract en een voorschot op de royalty's, waardoor haar familie niet meer als vluchtelingen in Pakistan hoefden te leven maar zich in Canada zouden kunnen vestigen.

In augustus 2025 werd het boek uiteindelijk gepubliceerd en binnen enkele maanden waren er meer dan 10.000 exemplaren verkocht. Veel Chinezen promootten haar boek middels reviews en besprekingen op social media, in de wetenschap dat de opbrengst van het boek de familie van Haidary zou helpen een nieuw leven te laten opbouwen onder veiligere omstandigheden.

In een veel gedeelde post op Xiaohongshu (een soort Instagram) plaatst de gebruiker genaamd De blik van vrouwen op de wereld (WOMEN看世界) beelden van krachtige, vrije Afghaanse vrouwen tegenover de beperkingen van vandaag de dag, met als onderschrift: “Ook zij leefden ooit een vol en levenslustig leven”. Het volgende wordt in de post geschreven:

翻开这本书，倾听最真实的声音，以18篇短篇小说，揭开最伤痛的回忆 / 跨越过界与偏见，看见本身，就是一种力量。

Zodra je het boek opent, hoor je zeer authentieke stemmen tot je spreken in 18 korte verhalen vol pijnlijke herinneringen / Over grenzen heen en voorbij vooroordelen kijken, mensen zien voor wie ze werkelijk zijn, dat getuigt van ware kracht.

De post op Xiaohongshu van “WOMEN看世界” vergelijkt beelden van Afghaanse vrouwen voor en na het Talibanbewind, wat de grimmige veranderingen in hun levens en vrijheden nog eens benadrukt. Screenshot fair use.

Op deze manier zijn de verhalen van de Afghaanse vrouwen niet alleen verhalen die in de verte verwant lijken, maar vormen ze ook een spiegel waardoor Chinese lezers met hun eigen onuitgesproken ervaringen kunnen leren omgaan. Sommige lezers zagen overeenkomsten tussen de ervaring van Afghaanse vrouwen en de gendergerelateerde discussies die momenteel plaatsvinden in China, met name rondom inperkingen van individuele autonomie, sociale verwachtingen en de slinkende ruimte voor feministische ideeën. Dit komt ook terug in discussies tussen overzeese Chinese studenten en feministische groepen op platforms zoals WeChat en Telegram, waar men Haidary's relaas aan hun eigen ervaring koppelden.

Deze vergelijking vinden we ook in de mainstream media terug, hoewel minder expliciet. In een boekrecensie, gepubliceerd in het door de staat gefinancierde nieuwskanaal Beijing Daily, wordt geschreven dat Haidary's verhaal niet alleen leest als een geschiedenis van lijden, maar ook door de lezers binnen hun eigen sociale realiteit wordt geduid:

尽管故事发生在遥远的阿富汗，但其中所蕴含的恐惧、挣扎，以及对家庭的牵挂，是人类共通的情感。它提醒着我们，和平与自由并非与生俱来，而是需要珍惜与守护。

De verhalen vinden plaats in Afghanistan, maar de angst, het verzet en de familiebanden zijn universeel. Het [boek] herinnert ons eraan dat vrede en vrijheid niet een gegeven zijn, maar iets dat we moeten koesteren en bewaken.

Sommigen prezen ook de veerkracht van Afghaanse vrouwen die in onderdrukking leven. Eén gebruiker liet op Douban (een Chinees platform waar gebruikers zelf reviews van boeken, films en cultuur plaatsen) de volgende reactie op een boekrecensie achter:

即便在这样的压力之下，阿迪亚依然写出了独属于阿富汗女性的坚韧、热情和对自由的渴望。书中描绘的女性并非被动的受害者：有的加入国民军找回自尊，有的在绝望中寻找巫师抗争，有的在流言蜚语中坚持自我。正如哈迪亚在自序中所写：“除了战争和破坏之外，人们还必须有其他东西来介绍自己。

Zelfs onder zulke moeilijke omstandigheden wist Haidary de voor Afghaanse vrouwen zo kenmerkende veerkracht, passie en hun verlangen naar vrijheid te vangen. De vrouwen die in het boek geportretteerd worden, zijn geen passieve slachtoffers: sommigen hebben zich aangemeld bij het Nationale Leger om hun waardigheid terug te krijgen, sommigen gaan naar sjamanen in hun wanhopige behoefte om terug te vechten en sommigen blijven trouw aan zichzelf ondanks alle geruchten en geroddel. Zoals Haidary in haar voorwoord schrijft: ‘Mensen hebben naast oorlog en vernietiging iets anders nodig om te weten wie ze zijn’.

Sommige lezers gingen nog een stap verder dan online promotie met hun steun voor haar. Eén lezer bezorgde Haidary in november 2025 het boek persoonlijk tijdens een zakenreis naar Pakistan.

In een dergelijke ingeperkte, gecontroleerde omgeving verdwijnt solidariteit niet, maar wordt stiller, meer versnipperd en vaak veel persoonlijker.

Al deze kleine feministische solidariteitsacties ontstonden zonder wijdverspreide mobilisatie of oproep tot actie, aangezien de laatste jaren feministische kanalen en aanverwante netwerken allemaal verboden of onderdrukt zijn. Fondsenwerving en lobbywerk vanuit burgers ligt erg gevoelig en is onder de streng gereguleerde online omgeving in China bijna onmogelijk geworden. Hong onderstreepte in een essay in januari 2026 de solidariteit onder vrouwen over grenzen heen:

在如今人人默认全球趋向保守排外的时代，这样动人的、毫无私心的援助像接力棒一样发生在中国，并奇迹般地帮到了一个他国女性。

In een wereld die steeds conservatiever en meer xenofoob wordt, hebben deze ontroerende en onbaatzuchtige acties zich als een lopend vuurtje door China verspreid en zo verrassend genoeg een vrouw in een ander land kunnen helpen.

De bereidheid om andermans leed te kennen en begrijpen is een waardevol iets in de chaotische wereld van vandaag en moet gekoesterd worden, zoals ook uitgelegd wordt in deze post op Sohu:

哈迪亚·海达里的作品，既是一面镜子，也是一把钥匙。它映照出阿富汗女性的苦难，也叩问着每一个读者的责任：当世界在喧嚣中遗忘某些角落的伤痛时，我们是否愿意成为“知道”的人？这本书的答案或许不在于提供解决方案，而在于唤醒共情。正如书中所写：“她们并不遥远。”

Het werk van Haidary vormt zowel een spiegel als een sleutel. Het maakt het lijden van de Afghaanse vrouw zichtbaar, terwijl het ook elke lezer uitdaagt om over haar eigen verantwoordelijkheid na te denken: Als de wereld, overstemd door zoveel lawaai, de pijn op sommige plekken in die wereld vergeet, willen we dan nog wel horen bij hen die ervan ‘weten'? Het antwoord dat het boek geeft is geen kant-en-klare oplossing, maar ligt meer in het laten ontwaken van empathie. Zoals het boek zegt: “Zo ver weg zijn ze niet.”