Sanjib Chaudhary, terwijl hij zijn taal sprak, Eastern (Saptariya) Tharu. Foto door Subhashish Panigrahi in CC BY-SA 4.0.

Dit bericht maakt deel uit van de Spotlight-serie van Global Voices van mei 2026, getiteld “Wereldwijde crisis, lokale oplossingen.”. Deze serie biedt verhalen over verzet en succesvolle klimaatactie, inzicht in hoe gemeenschappen in het mondiale Zuiden de crisis bestrijden, een analyse van wat dit zou kunnen betekenen voor toekomstige generaties, en meer. U kunt deze berichtgeving steunen door hier te doneren.

De meeste medicinale en culturele kennis van de Tharu-gemeenschap in de westelijke en zuidelijke vlakten van Nepal en Noord-India is mondeling doorgegeven, van genezer op genezer en van generatie op generatie. Deze levende kennis wordt echter zelden vastgelegd in archieven op een manier die de stem en de goedkeuring van de gemeenschap centraal stelt.

Het OpenSpeaks Archief, gelanceerd in 2024 en gehost door de Wikimedia Foundation, is een digitaal taalarchief dat archivarissen uit lokale gemeenschappen ondersteunt bij het documenteren, transcriberen en publiceren van inheemse talen en talen van minder ontwikkelde landen uit India, Nepal en Sri Lanka. In het kader van dit werk documenteert Sanjib Chaudhary de traditionele geneeswijzen en volkskennis van zijn gemeenschap door middel van audiovisuele opnames. Hij is al lange tijd een medewerker van Global Voices, auteur en activist voor de Oostelijke (Saptariya) Tharu taal.

Dit interview werd afgenomen door Subhashish Panigrahi namens Rising Voices en OpenSpeaks Archives via een online videogesprek.

Rising Voices (RV): Jullie documenteren en archiveren de traditionele kennis van jullie gemeenschap. Kunt u het project kort beschrijven en aangeven wat u ermee hoopt te bereiken?

Sanjib Chaudhary (SC): Als onderdeel van dit project interview ik traditionele Tharu-genezers en documenteer ik hun praktijken in Oost-Tharu (Saptariya). Ik ben begonnen met twee genezers uit het district Saptari in de provincie Madhesh, in Oost-Nepal, en ik ben van plan om meer genezers te bereiken in het district Dang in West-Nepal en in het district Chitwan in Centraal-Nepal.

Ik wil mensen laten zien hoe de geneeswijzen van de Tharu werken in dit oost-westelijke gebied – hoe de planten, remedies en rituelen van plaats tot plaats verschillen, en wat ze gemeen hebben. Deze genezers bereiden veel belangrijke afkooksels en brouwsels van lokale medicinale planten. Ik hoop dat de documentatie niet alleen nuttig zal zijn voor mijn gemeenschap, maar ook voor mensen die werkzaam zijn in de Ayurveda en andere traditionele geneeswijzen.

RV: Waarom hebt u gekozen voor audiovisuele documentatie in plaats van uitsluitend tekstuele documentatie?

SC: Ik heb al eens, dankzij een andere subsidie, over traditionele Tharu-genezers geschreven, maar ik kreeg steeds meer het gevoel dat dat niet genoeg was. Bij het schrijven verliezen we zoveel: toon, ritme, lichaamstaal en de emotie in de stem van de genezer.

Veel mensen hebben ook niet de tijd of de gewoonte om lange artikelen te lezen; ze scannen de tekst. Met audio en video kunnen ze de stem van de genezer direct horen in plaats van mijn beschrijving ervan te lezen. Dat schept vertrouwen en geloofwaardigheid – mensen zien dat dit echte leden van de gemeenschap zijn die over hun eigen praktijken spreken, en niet iemand die namens hen spreekt.

RV: Tegenwoordig uploaden veel mensen ook mondelinge verhalen en interviews naar YouTube. Waarin verschilt jouw werk van het simpelweg plaatsen van video's op YouTube?

SC: YouTube is belangrijk omdat veel mensen het gebruiken, maar in de huidige vorm draagt ​​het bij aan de geloofwaardigheid. We volgen specifieke documentatieprotocollen; de documentatie komt rechtstreeks uit het veld en is niet voor commercieel gebruik, maar voor onderzoekers, docenten en leden van de gemeenschap. Deze infrastructuur geeft de inhoud een ander soort geloofwaardigheid en duurzaamheid.

RV: Hoe kunnen de tools en frameworks die we hebben ontwikkeld voor ondertiteling, documentatie-workflows en taalhandleidingen nuttig zijn voor jou en andere documentaristen van de Tharu-gemeenschap? Hoe ben je van plan ze te gebruiken?

SC: Ze zijn erg nuttig voor documentatieprojecten binnen de gemeenschap. Ik maak niet alleen nieuwe opnames, maar integreer ze ook in verschillende Wikipedia-artikelen, waardoor deze worden verrijkt met authentiek audiovisueel bewijsmateriaal uit de gemeenschap. Dit verbetert zowel de diepgang als de geloofwaardigheid van die artikelen. Ik draag dit materiaal ook bij aan Wikisource en Wikidata. Ondertiteling in Oost-Tharu, Nepalees en Engels maakt de inhoud toegankelijk voor mijn eigen gemeenschap, maar ook voor mensen die geen Tharu spreken maar wel geïnteresseerd zijn in de kennis. Ik noem dit het ‘media-multiplicator-effect': een enkele opname op één platform vermenigvuldigt de impact ervan op meerdere platforms.

RV: Wikimedia-projecten vermijden doorgaans “origineel onderzoek”. Toch bevat mondelinge documentatie zoals die van u vaak primaire kennis die nergens anders is opgeschreven. Hoe ziet u de waarde van deze opnames in relatie tot de academische citatie en samenwerkingen met GLAM's (Gender, Library and Arts and Mathematics)?

SC: Vaak wordt er bij het uploaden van audio of video naar Wikimedia Commons alleen vermeld dat dit de taal is die in het fragment wordt gesproken. Maar de kennis die in het fragment wordt overgebracht is van belang. Ik hoop dat we het materiaal op de juiste manier archiveren en de documentaristen vermelden, zodat toekomstige schrijvers en onderzoekers deze kennis kunnen gebruiken en vernoemen. Als leden van de gemeenschap weten dat hun werk zal worden gebruikt en erkend, zullen ze eerder tijd besteden aan het documenteren, transcriberen en annoteren. Het betekent ook dat de eigen interpretaties en verklaringen van de gemeenschap in het archief worden opgenomen, en niet alleen de interpretaties van externe onderzoekers.

RV: U vermeldde uw bezorgdheid over de manier waarop de kennis van de gemeenschap wordt gebruikt. Welke waarborgen of erkenningen zijn nodig om de kennis van de Tharu-gemeenschap te documenteren en te delen?

SC: Wanneer we diepgaande kennis binnen een gemeenschap publiceren – met name over geneeskundige praktijken, rituelen of andere gevoelige onderwerpen – moeten we zorgvuldig nadenken over waar en hoe deze kennis wordt bewaard. De kennis behoort immers toe aan de gemeenschap als geheel.

Het zou ideaal zijn als we in de documentatie duidelijk vermelden dat dit kennis van de Tharu-gemeenschap is, opgenomen met toestemming, en dat de gemeenschap de rechten op hergebruik behoudt. Als iemand in de toekomst onze opnames gebruikt, moet diegene erkennen dat het materiaal afkomstig is van de Tharu-gemeenschap en van specifieke genezers, en de door de gemeenschap verleende toestemmingen respecteren.

RV: Wat zijn volgens u de langetermijnvoordelen van deze documentatie voor de Tharu-gemeenschap zelf?

SC: Veel van onze kennisdragers – onze genezers, zangers en verhalenvertellers – worden ouder. Jongere mensen in de gemeenschap zijn zich vaak niet volledig bewust van hoe rijk onze inheemse cultuur en kennis is. Wanneer deze ouderen overlijden zonder dat hun kennis is vastgelegd, verliezen we voorgoed liederen, geneeswijzen en manieren om de wereld te bekijken. Als we deze gebruiken nu vastleggen, zullen de opnames kennis bewaren voor toekomstige generaties. Misschien kan mijn zoon, mijn kleinkind of een andere jonge Tharu die nieuwsgierig wordt naar onze tradities, deze archieven raadplegen en rechtstreeks leren van de stemmen van de ouderen. Dit is niet zomaar een archief. Het is een levende bron van kennis die bewaard wordt voor de toekomstige generaties.