Een bijenkast in de DRC. Screenshot van YouTube.

Icicongo publiceerde dit artikel van Elisha Kindy oorspronkelijk op 20 maart 2026. Global Voices heeft het artikel opnieuw gepubliceerd als onderdeel van een contentpartnerschapsovereenkomst.

Klimaatverandering heeft wereldwijd een negatieve impact op mensen, dieren en planten. In de Democratische Republiek Congo (DRC) bijvoorbeeld, leidt deze crisis ertoe dat bijenkasten, die essentieel zijn voor de voedselzekerheid in dit land en op het hele continent, verdrogen.

Lees meer: Climate change brings changes to North Kivu’s agricultural practices in the DRC

In de stad Butembo, in Noord-Kivu, een regio in het oosten van de DRC, heeft de klimaatcrisis directe gevolgen voor de bijenteeltsector. De honingproductie daalt drastisch, omdat bijenkasten nu nog maar weinig honing produceren en bomen niet bloeien, waardoor de imkers in een precaire situatie terechtkomen.

In Ndando, een plaatsje zo'n 10 kilometer ten zuiden van Butembo, gonste het ooit van de zoemende bijen. Nu is het er stil. Mwanzi Zephanie, een bekende imker uit deze regio, van top tot teen gekleed in een imkerpak, met een ontzegelmes en emmer in de ene hand en een bijenroker in de andere, geeft een rondleiding langs haar bijenkasten.

Een voorbeeld van een imkerpak zoals het pak dat Mwanzi Zephanie draagt. Screenshot van YouTube

De eerste kast is echter leeg, net als de tweede en alle daaropvolgende, waardoor de imker gedemoraliseerd raakt:

C’est la première année que cela se produit, à cause du dérèglement climatique. Avant, le miel était abondant, surtout à partir du quatrième mois de l’année jusqu’au mois de juillet. Mais cette année, tout a changé. Des insectes inconnus attaquent les ruches et certaines abeilles finissent par s’en aller. Conséquences : le miel devient de plus en plus rare.

This is the first year this has happened due to climate change. Before, honey was abundant, especially from April to July. But this year, everything has changed. Unknown insects attack the hives, and some bees leave. Honey has consequently become increasingly scarce.

Dit is het eerste jaar dat dit gebeurt als gevolg van klimaatverandering. Voorheen was er volop honing, vooral van april tot juli. Maar dit jaar is alles veranderd. Onbekende insecten vallen de bijenkasten aan en sommige bijen verlaten de kasten. Daardoor wordt honing steeds schaarser.

Mwanzi Zephanie verzorgt al meer dan dertig jaar zo'n tien bijenkasten. Ze verdient de kost met dit werk en is er trots op. Het geeft haar een gevoel van identiteit. Maar nu is er niets meer dat honingbijenkolonies aantrekt. Geen bloemen, geen nectar, alleen de overduidelijke gevolgen van onregelmatige regenval, langdurige droogtes en een onvoorspelbaar klimaat.

Bijenteelt in gevaar

De afname van de honingproductie heeft directe gevolgen voor de lokale markten van Butembo. Volgens handelaren kost een liter honing die in de eerste helft van 2025 nog 7 dollar kostte, 10 tot 12 dollar in de eerste helft van 2026, als gevolg van de dalende productie. Deze inflatie maakt consumenten kwetsbaar. Honing, bekend om zijn voedingswaarde en therapeutische eigenschappen, is een luxeproduct aan het worden.

Imkers die bijen houden in de DRC. Screenshot van de video ”Following the Honey Harvest with Representatives for the Rikolte DRC Organization, Part II” op het Groupe Academia RD Congo YouTube kanaal

Vutsapu Michaël, bestuursvoorzitter van Academia Group, een non-profitorganisatie die de bijenteelt en milieubescherming in de regio bevordert, verklaarde:

Le climat ne nous laisse plus le choix.

The climate doesn’t leave us much choice.

Het klimaat laat ons weinig keuze.

Bezorgd stelt hij een dringende verandering voor:

Nous assistons à la disparition progressive des fleurs mellifères. Si rien n’est fait, l’apiculture va disparaître. Il est urgent de repenser nos pratiques et de préparer les producteurs aux exigences du climat actuel.

We are witnessing the gradual disappearance of nectar-rich flowers. If nothing is done, beekeeping will disappear. We must rethink our practices and equip producers for the current climate requirements.

We zien met eigen ogen hoe nectarrijke bloemen geleidelijk verdwijnen. Als er niets aan gedaan wordt, zal de bijenteelt verdwijnen. We moeten onze werkwijzen herzien en producenten toerusten voor de huidige klimaateisen.

Volgens Michaël hebben de organisaties en ngo's die hulp zouden kunnen bieden, moeite om de gemeenschappen te ondersteunen. Hij legt uit:

Aujourd’hui les pépinières forestières sont aussi affectées. Mais les formations sur le changement climatique coûtent de plus en plus cher, et les sensibilisations sur cette question demeurent insuffisantes.

Today, forest nurseries are also affected. However, climate change training is increasingly expensive, and climate awareness remains inadequate.

Tegenwoordig worden ook boskwekerijen getroffen. Klimaatveranderingstrainingen worden echter steeds duurder en het klimaatbewustzijn blijft ontoereikend.

Aanpassen aan veranderende klimaatcycli

Ondanks deze crisis beveelt Vustapu Michaël gerichte herbebossing aan met nectarproducerende bomen, met name calliandra, grevillea, en eucalyptus. Hij legt uit:

Ces arbres résistent mieux aux variations climatiques et fournissent un nectar régulier.

These trees better withstand climate variations and provide nectar regularly.

Deze bomen zijn beter bestand tegen klimaatschommelingen en leveren regelmatig nectar.

Deze milieuactivist moedigt lokale imkers daarom aan om zich te laten bijscholen in moderne imkerijtechnieken en stelt dat traditionele bijenkasten minder bestand zijn tegen klimaatveranderingen:

Les ruches modernes protègent mieux les colonies d’abeilles et améliorent la production. Les apiculteurs doivent se conformer aux cycles climatiques plutôt qu’aux saisons habituelles, afin d’éviter des pertes inutiles.

Modern hives better protect bee colonies and improve production. Beekeepers must conform to climate cycles rather than the usual seasons to avoid unnecessary losses.

Moderne bijenkasten bieden betere bescherming aan bijenkolonies en verbeteren de productie. Imkers moeten zich aanpassen aan klimaatcycli in plaats van aan de gebruikelijke seizoenen om onnodige verliezen te voorkomen.

Daarom stelt hij voor om de ontbossing te stoppen, de brandlandbouw te beperken, wetlands te herstellen en lokale boomsoorten te beschermen.

Lees meer op IciCongo: When honey causes a stir in the eastern DRC

Om echter te voldoen aan de vraag naar brandhout, timmerhout en bouwmaterialen, worden de eucalyptusplantages, die in de regio veel voorkomen, steeds vaker gekapt.

Gloire Mulondi, expert op het gebied van ruimtelijke ordening en docent aan de faculteit Agronomie van de Katholieke Universiteit van Graben in Butembo (Noord-Kivu), legt uit hoe de situaties met elkaar samenhangen.

Cette coupe massive prive également les abeilles d’une ressource essentielle : le nectar.

This large-scale logging also deprives bees of an essential resource, nectar.

Deze grootschalige houtkap ontneemt bijen ook een essentiële voedingsbron: nectar.

Naast de gevolgen van klimaatverandering hebben gewapende conflicten in Noord-Kivu de onveligheid in honingproducerende gebieden vergroot en tot massale ontheemding geleid. Volgens een producent is dit een belangrijke factor. De aanhoudende vijandelijkheden belemmeren producenten, die vrezen voor hun veiligheid, om vrijelijk toegang te krijgen tot de productiegebieden.

Lees onze speciale berichtgeving: DRC: Poor despite its wealth