Particuliere zonne-energie als antwoord op stroomtekorten in Kameroen
In Mile four van het New Council-gebied in Bamenda, gelegen in de noordwestelijke regio van Kameroen, zijn bewoners steeds vaker overgestapt op zonne-energie als reactie op langdurige en onvoorspelbare stroomonderbrekingen, nu de elektriciteitscrisis in het land is verergerd. Huishoudens in dit deel van de stad zeggen dat ze de afgelopen twee jaar te maken hebben gehad met onregelmatige of zelfs volledig afwezige stroom van het nationale elektriciteitsnet van Eneo Cameroon, het bedrijf dat verantwoordelijk is voor productie, distributie en verkoop van elektrische energie in Kameroen.
Overheidsfunctionarissen schrijven de grootschalige stroomtekorten toe aan technische en hydrologische factoren. In januari 2025 verklaarde het Ministerie van Water Bronnen en Energie dat een verminderde productie bij grote waterkrachtcentrales, waaronder Songloulou, Edea en Memve'ele, en het stilleggen van bepaalde thermische centrales hebben bijgedragen aan een lagere stroomvoorziening. Dit leidde tot rantsoenering en frequente stroomonderbrekingen in het onderling verbonden elektriciteitsnet.
Gefrustreerd door de herhaalde vertragingen bij het herstellen van een stabiele elektriciteitsvoorziening, hebben bewoners van het New Council-gebied in midden januari 2026 eigen geld bijeengelegd om een gemeenschapstransformator te kopen. Deze investering was bedoeld om de toegang tot elektriciteit tijdens langdurige stroomuitval te verbeteren. Desondanks blijft de stroomvoorziening onregelmatig, waardoor veel bewoners overstappen op gedecentraliseerde zonne-energiesystemen in hun huizen als alternatief. Godwin Benyella, een inwoner van Mile 4 Nkwen zei:
I’ve been using solar energy to power up my household since 2020. It helps us whenever there are frequent power outages. The solar has definitely attracted neighbors’ [attention] and even pushed them to get their own.
Ik gebruik sinds 2020 zonne-energie om mijn huis van stroom te voorzien. Het helpt ons wanneer er vaak stroomuitval is. De zonnepanelen hebben zeker de aandacht van buren getrokken en hen zelfs gestimuleerd om hun eigen aan te schaffen.
Benyella's zonnepaneelinstallatie, bestaande uit zes panelen en twee batterijen, kostte ongeveer 1,5 miljoen CFA-frank (ongeveer 2.286 euro). De installateur rekende 75.000 CFA-frank voor de installatie. Volgens Benyella kan het systeem zijn televisie, koelkast (nauwelijks) en blender van stroom voorzien, maar zware apparaten zoals strijkijzers en wasmachines kunnen niet worden gebruikt zonder extra apparatuur.
Zonnepanelen en batterijen zijn nu inmiddels overal op de belangrijkste markt van Bamenda verkrijgbaar, wat wijst op een stijgende vraag. Martin, een verkoper die panelen en batterijen importeer, beschreef de veranderende marktomstandigheden:
At first 100 Watts cost 120k [CFA francs]. But now with 20k [CFA francs] you can have a 100 watt panel, we who have our small shops in town no longer make profit because most people travel to Douala and buy directly from the manufacturers.
Vroeger kostte een paneel van 100 watt 120.000 CFA-frank. Maar nu kun je voor 20.000 CFA-frank al een paneel van 100 watt krijgen. Kleine winkels, en ook wij, maken bijna geen winst meer, omdat veel mensen naar Douala reizen om de panelen rechtstreeks bij de fabrikanten te kopen.
Hij merkte op dat zonne-energie weliswaar een “goede investering” is geworden, maar dat de toenemende concurrentie van grotere leveranciers de prijzen heeft doen dalen en daarmee kleine handelaren onder druk zet. In het councilgebied hebben de meeste huizen, één, twee of soms wel zes zonnepanelen op hun daken, aangeschaft op de lokale markt en geïnstalleerd door monteurs uit de buurt.
De lokale monteurs die deze zonnepanelen bij huishoudens installeren, melden dat het gebruik van zonne-energie sterk is toegenomen naarmate het elektriciteitsnet minder betrouwbaar werd. Nelson, een elektricien, legde uit hoe zulke systemen werken:
Solar panels capture sunlight and convert it into direct current electricity. An inverter then kicks in to convert the DC power into alternating current, which is what your house uses. Any excess energy can be stored in batteries. It’s a clean, sustainable way to power your home.
Zonnepanelen vangen zonlicht op en zetten het om in gelijkstroom. Een omvormer zet deze stroom vervolgens om in wisselstroom, die in het huis wordt gebruikt. Overtollige energie kan in batterijen worden opgeslagen. Het is een schone en duurzamer manier om je huis van stroom te voorzien.
Hij voegde eraan toe dat het constante en intense zonlicht in Bamenda zonne-energie bijzonder geschikt maakt en dat veel bewoners systemen installeren om de onbetrouwbare stroom van het elektriciteitsnet aan te vullen of te vervangen.
Kigha Paul Tabo, CTO-technicus van Solar Bright Future Company en al jaren actief in de zonne-energiesector, beschreef de bredere trends in de energiebehoefte. Volgens hem hebben bewustwordingscampagnes en de dalende prijzen zonne-energie toegankelijker gemaakt, vooral in afgelegen gebieden rond Bamenda en in de hele noordwestelijke regio. In de afgelopen vijf tot zeven jaar zijn veel huishoudens overgestapt op zonne-energie, terwijl het nationale elektriciteitsnet in sommige gebieden minder bereik kreeg door beschadigde infrastructuur en onderhoudsproblemen. Ook wees hij op initiatieven om kleine zonne-generatoren te ontwikkelen die één kamer van stroom kunnen voorzien. Tabo zei:
Many families are embracing the shift. Solar is better and cheaper than generators, it may be expensive to install but far cheaper to maintain daily than buying fuel for a generator.
Veel gezinnen omarmen deze verandering. Zonne-energie is beter en goedkoper dan generatoren. De installatie kan duur zijn, maar het dagelijkse onderhoud is veel goedkoper dan brandstof te kopen voor een generator.
Hij erkende dat er nog steeds obstakels zijn, zoals de hoge initiële kosten van installaties, het gebrek aan erkende verkopers en een tekort aan goed opgeleide installateurs. Hij stimuleert huishoudens om producten te kopen met garantie om optimaal te profiteren van de zonnepanelen.
Zonne-energie in Mile 4 vervangt de elektriciteit van het net niet volledig. De eenvoudige installaties van de zonnepanelen leveren alleen energie op voor verlichting, koeling en het opladen van apparaten, maar hebben een beperkte capaciteit zonder grotere batterijen en meer panelen. Toch laat de groeiende toepassing van zonne-energie zien hoe bewoners praktisch reageren op terugkerende storingen in het elektriciteitsnet en zo de toegankelijkheid tot energie hebben gedecentraliseerd voor huishoudens in de gemeenschap. In studentenwijken zoals rond de universiteitscampussen van Bambili, zeggen studenten dat frequente stroomuitval hun studie beïnvloed, vaak moeten ze in het donker studeren, wat het leren bemoeilijkt. Munaseh Courage, een vierdejaarsstudent aan de Universiteit van Bamenda, vertelde aan Global Voices:
You cannot even make plans to study because you are not sure when there will be light, having phones go off also makes one miss important assessments announced on the class forum.
Je kunt niet eens plannen wanneer je gaat studeren, omdat je niet weet wanneer er stroom zal zijn. Als je telefoon uitvalt, mis je soms belangrijke mededelingen over toetsen op het klasforum.
Niet alleen studenten worden getroffen. De stroomonderbrekingen van de afgelopen jaren hebben ook bedrijven en non-profitorganisaties in de stad beïnvloed. De Luc Menora Rehabilitation Foundation (LMF) in Bamenda, een stichting die zorgt voor kinderen met een beperking, heeft eveneens met dit probleem te maken.
“Tot op de dag van vandaag staat deze missie onder grote druk. De stichting kampt met een elektriciteitscrisis die de kansen voor deze kinderen verkleint,” schreef de organisatie in een verklaring na een evaluatievergadering. Ze overwegen over te stappen op een zonne-energiesysteem om de jongeren beter te kunnen ondersteunen.
Op nationaal niveau erkennen overheidsfunctionarissen dat er in meerdere regio's aanhoudende problemen zijn met de elektriciteitsvoorziening, ook voor diegene die gebruik maken van Southern Interconnected Grid, die de noordwestelijke en zuidwestelijke regio's voorzien van elektriciteit. De minister van Water Bronnen en Energie heeft verkondigd dat de overheid maatregelen heeft genomen om de elektriciteitssector te versterken, onder meer door de overname van een groot aandeel van ENEO. Het doel is de betrouwbaarheid van het distributienetwerk te verbeteren en aan de groeiende vraag naar elektriciteit te voldoen. De minister vereist ook betere facturering en minder fraude om het systeem duurzamer te maken.
De uitbreiding van zonne-energie in Mile 4 laat zien hoe lokale gemeenschappen zich aanpassen aan structurele instabiliteit in de elektriciteitsvoorziening. Huishoudens investeren in gedecentraliseerde, hernieuwbare energiesystemen om basisvoorzieningen van elektriciteit te hebben ondanks aanhoudende storingen in het elektriciteitsnet.
