Mani Lohani. Afbeelding verstrekt door Mani Lohani.

Mani Lohani is een schrijver en televisiejournalist uit Nepal die al meer dan drie decennia actief is in de poëzie en fictie. Oorspronkelijk komt hij uit de stad Nuwakot gelegen in provincie Bagmati in centraal Nepal. Hij staat bekend om zijn werken die liefde, het leven, menselijke relaties en de diepgaande mysteries over de dood verkennen. Noemenswaardige werken van hem zijn de gedichtenbundel Malami Saajh en de verhalenbundels Parast Prem en Nirbastra Man. Zijn boek Mrityiko Aghiltir won een nationale prijs voor uitmuntende literaire creaties.

Lohani ontving verschillende prestigieuze onderscheidingen waaronder de Bhanumati Award, de Sarbottam Katha Award, de Banitashree Byanit Poetry Award en de Sasiddhi Rastriy KalShree Youth Award. Zijn gedichten en verhalen zijn in verschillende talen vertaald en zijn terug te vinden in leerplannen van Nepalese scholen.

Sangita Swechcha van Global Voices kon via e-mail een interview met Mani Lohani afleggen om meer over zijn reis als schrijver en televisiejournalist te weten te komen. Een carrièrepad dat hij inmiddels al decennialang bewandelt. Zijn bijdragen aan Nepalese poëzie en fictie maar ook zijn verkenning van thema’s zoals liefde, menselijke relaties en de mysteries rond de dood kwamen tijdens dat interview aan het licht.

Sangita Swechcha (SS): Hoe zijn jouw visies over liefde, de mysteries van de dood en menselijke relaties doorheen de jaren in jouw werken veranderd?

Mani Lohani (ML): De relatie tussen mensen en de bijhorende ups en downs is een onderwerp dat me erg interesseert. Als mensen rond de wereld stress ondervinden, komt dat door relaties. Liefde is de reden waarom menselijk leven zo energiek en gelukkig is. Helaas is de liefde niet voor iedereen weggelegd. Het is door mensen die ontevreden zijn in de liefde en relaties dat er in de maatschappij alsmaar meer anarchistische activiteiten zijn. Om de maatschappij mooi te kunnen maken, moeten we allemaal liefdevol leven. Iedereen verdient een aangename relatie. Ik schrijf met die gedachtegang in mijn achterhoofd. Liefde is zowel een menselijke zoektocht als bevrediging. 

De laatste tijd zijn mensen getroffen met angst voor de dood. Dood zou geen angst moeten zijn – het hoort bij het leven. Een persoon die de dood van nature accepteert, kan vredevol blijven. Om een vredevolle maatschappij op te kunnen bouwen schrijf ik over de dood en haar mysteries. Om antwoorden op het vraagstuk van de dood te vinden, las ik boeken over de dood binnen de Oosterse filosofie. Dit heeft me geholpen om de dood niet langer als iets angstaanjagends te zien, maar als een natuurlijk proces. Een geboren mens zal sterven. Als de dood iets onvermijdelijks is, waarom hebben we er dan zo’n angst voor? Vanaf onze geboorte is de dood ons vast gezelschap. Deze zekerheid betekent echter niet hopeloosheid. Je kunt vredevol en liefdevol leven, mensen helpen en trots zijn op jezelf. Daar pleit ik voor in mijn werken.

Sangita Swechcha (SS): Jouw werken gaan van poëzie tot fictie. Hoe ga je om met elk van deze genres? Wat voor unieke mogelijkheden bieden ze?

Mani Lohani (ML): Gedichten werken anders dan verhalen. Bij poëzie worden de diepste levenservaringen slechts in een paar woorden voorgesteld, terwijl verhalen in verband staan met een maatschappij. Eenvoudiger verwoord: gedichten gaan over de gedachten van een individu, verhalen gaan over de psychologie achter een maatschappij. Poëzie is zoals een mantra en kunnen een mens verbinden met meditatie, terwijl verhalen gemaakt zijn om een maatschappij te kunnen veranderen. Lezers hoeven echter de gedichten en verhalen niet te begrijpen op dezelfde manier als ik. Ze zijn vrij de verhalen en gedichten op hun eigen manier te interpreteren en de vreugde die de verhalen teweegbrengen op hun te ondervinden op een wijze die voor hun passend is.

Ik schrijf zowel verhalen als poëzie om makkelijk te communiceren met het menselijke brein. Terwijl ik aan het schrijven ben, houd ik de lezers in mijn achterhoofd die meer kennis en ervaring hebben maar deze niet kunnen verwoorden. Ik streef ernaar om gevoelens te verwoorden op een manier waarop de lezer het zelf ook kan begrijpen.

Sangita Swechcha (SS): Hoe zie je hedendaagse Nepalese poëzie samenvloeien met wereldwijde literaire trends? Welke internationale tendensen resoneren met jouw werk?

Mani Lohani (ML): Het is zichtbaar geworden dat maatschappijen zijn omgetoverd tot een wereldwijd dorp. Een gedicht dat aan de andere kant van de wereld is geschreven, is ook bij jou beschikbaar. Om deze reden zijn alle menselijke activiteiten, niet enkel poëzie, wereldwijde fenomenen geworden. Wij dichters in Nepal hechten meer belang aan vertalingen om ze zo wereldwijd te verspreiden. Het is ons menens als het aankomt op het verzekeren van goede gedichten die het wereldpubliek bereiken en ondernemen verschillende inspanningen. Door vertaling en literaire activiteiten vindt er een wereldwijde onderhandeling van literatuur plaats.

Internationale invloeden op mijn gedichten zijn er omdat ik werkzaam ben in de communicatiesector en daardoor op de hoogte blijf van nationaal en internationaal nieuws. Daarnaast word ik beïnvloed door gebeurtenissen die verband hebben met menselijke gevoeligheid. Door literaire werken van grote schrijvers te lezen, heb ik gezien dat er kansen zijn om van te leren en mijn werken te verfijnen. Het is sinds korte tijd dat ik verrijkt ben door de stijlen van opkomende schrijvers in wereldliteratuur.

Mani Lohani die een gedicht voordraagt in Kathmandu tijdens de Internationale Literaire Dag in 2023. Afbeelding verstrekt door Mani Lohani.

Sangita Swechcha (SS): Veel van jouw werken zijn vertaald en in leerplannen opgenomen. Hoe zorg je voor een balans tussen wereldwijde aandacht trekken en het behouden van culturele specificiteiten?

Mani Lohani (ML): Zoals ik eerder al heb aangehaald is de wereld veranderd in een wereldwijd verspreid dorp. Vertalingen maken wereldliteratuur beschikbaar in elk land en in elke taal. Ik ben zelf geboren in een dorpje in de buurt van Kathmandu en bracht mijn kindertijd en latere jaren door in Kathmandu-vallei, een culturele stad. De architectuur en cultuur kan betekenisvol materiaal worden voor wereldliteratuur. Ik probeer de lokale culturele eigenheid in mijn schrijfstijl te verwerken en experimenteer ook met mijn stijl.

Zelfs te midden van de lokale culturele diversiteit is het menselijke brein en de eenzaamheid overal hetzelfde. Mensen zijn eenzaam geworden. Ik gebruik lokale cultuur en liefde om die eenzaamheid aan te vullen met iets gemeenschappelijks. Ik geloof dat mijn creaties die leegte in ons hart kunnen vullen. Eenzaamheid is iets universeels, maar als het begrepen wordt, kunnen we het omzetten naar vreugde.

We staan wereldwijd oog in oog met leed: klimaatverandering, het coronavirus, terrorisme en frustraties van het alsmaar toenemende gebruik in technologie. Verbetering kan niet enkel voortkomen uit enkele individuen, samenwerking is belangrijk over maatschappijen heen. Sport, literatuur en creatieve expressie kunnen ons helpen bij het verbinden met mensen en het begrip wereldwijd vorm te geven.

Sangita Swechcha (SS): Wat hoop je dat de lezers, zowel in Nepal als daarbuiten, meenemen uit je verhalen en gedichten, meerbepaald over de diepgaandere levensvragen?

Mani Lohani (ML): Ik hoop dat lezers zowel in Nepal als daarbuiten na het lezen van mijn verhalen meer kennis hebben over de twee zaken die mij bezighouden en vormgeven aan onze diepgaande menselijke ervaringen: liefde en de dood. Aan de hand van de emotionele wereld van relaties, de schoonheid, fragiliteit en uitdagingen, hoop ik de lezer eraan te herinneren dat menselijk lijden stamt van liefde en de afwezigheid daarvan. Dat een vredevolle maatschappij enkel kan bestaan als liefde gevoed wordt.

Tegelijkertijd denk ik na over de dood en wil ik mensen stimuleren om de ondermijdelijke dood op een vredige manier te accepteren. In plaats van wanhoop, wil ik dat de lezers bewust van de dood worden, vriendelijkheid en een drang om andere te helpen opbouwen. Als puntje bij paaltje komt, wil ik dat mensen meer bewust, liefdevol en betekenisvol leven.