AZG heeft mobiele klinieken opgezet in dorpen die getroffen zijn door het conflict en waar de toegang tot gezondheidszorg ontoereikend is. Op deze foto is een kliniek te zien die is opgezet in het dorp Laureles II, in Arauca. Foto door Santiago Valenzuela – AZG, gebruikt met toestemming.

Dit artikel van Samir Jones werd oorspronkelijk gepubliceerd door Peace News Network op 18 februari 2026. Een bewerkte versie wordt opnieuw gepubliceerd op Global Voices in het kader van een overeenkomst inzake contentpartnerschap.

Mariocy, een 39-jarige Venezolaanse moeder die in een landelijk gebied aan de rand van de hoofdstad van Arauca woont, zegt dat ze voortdurend obstakels tegenkomt als het gaat om het vinden van eerlijk betaald werk en toegang tot basisgezondheidszorg voor haar gezin. “Voor ons Venezolanen is het moeilijk om hier een baan te vinden”, zegt ze in een interview met Artsen zonder Grenzen (AZG). “In Arauca hebben we alleen gezondheidszorg gekregen via mobiele klinieken van humanitaire organisaties.”

Arauca ligt in het noordoosten van Colombia en grenst aan Venezuela, waardoor het een populaire bestemming is voor Venezolaanse migranten en vluchtelingen. Sinds 2022 haalt de regio regelmatig het nieuws vanwege het gewapende conflict tussen het Nationaal Bevrijdingsleger (NBL) en dissidente facties van de Centrale Algemene Staat (CAS). De indirecte ervaringen van de burgers die door dit conflict worden getroffen, komen echter zelden aan bod in de media. Voor veel inwoners wordt ‘vrede’ niet bepaald door wapenstilstanden of onderhandelingen, maar door toegang tot basisbehoeften. Kan een gezin zich vrij bewegen? Kan een moeder met haar zieke kind naar een kliniek gaan zonder gevaarlijk gebied te doorkruisen?

De crisis in Arauca gaat niet alleen over gevechten en kogels. Het gaat over hoe het conflict doorsijpelt in het dagelijks leven. Een recente analyse van de Global Protection Cluster identificeert deze urgente risico's als “illegale belemmering en beperking van bewegingsvrijheid, opsluiting en gedwongen verplaatsing”. Hetzelfde rapport merkt op dat in 2023 34 procent van de bevolking van het departement erkend is als slachtoffer van het gewapende conflict, waardoor duizenden mensen geen toegang hebben tot onderwijs, voedsel en vooral basisgezondheidszorg. Zoals Siham Hajaj, hoofd van de missie van Artsen zonder Grenzen in Colombia, tegen Peace News Network (PNN) zegt: “Voor de gemeenschappen die midden in de gevechten tussen gewapende groeperingen zitten en voor duizenden migranten is de toegang tot gezondheidszorg belemmerd door meerdere effecten die verband houden met het gewapende conflict.”

In Laureles II behandelde AZG vrouwen met baby's in hun armen die geen volledige vaccinatie hadden gekregen of die last hadden van maagklachten als gevolg van slechte waterkwaliteit. Foto door Santiago Valenzuela – AZG, gebruikt met toestemming.

Waar precies kruisen gezondheid en vrede elkaar? Wanneer gezinnen zich niet vrij kunnen bewegen en beperkte toegang hebben tot eerstelijnsgezondheidszorg, wordt gezondheid een breuklijn die stress en wantrouwen vergroot. De dienstverlening verslechtert, geruchten verspreiden zich en, het ergste van alles, gemeenschappen raken verdeeld. In een regio met veel ontheemde Venezolaanse gezinnen worden velen verantwoordelijk gehouden voor de ontberingen van de gemeenschap en raken ze vervreemd. Volgens de Global Protection Cluster worden Venezolaanse gezinnen in Arauca vaak diensten geweigerd en worden ze geconfronteerd met discriminatie, waaronder het risico op gendergerelateerd geweld en rekrutering van kinderen.

Betrouwbare, inclusieve gezondheidszorg doet meer dan alleen ziekten behandelen. Het kan fungeren als sociale lijm die de spanning binnen de gemeenschap verzacht en klinieken transformeert tot veilige plekken voor iedereen. Dat is precies wat Artsen Zonder Grenzen sinds maart 2025 doet. In plaats van patiënten te dwingen lange afstanden af te leggen door gevaarlijk gebied, brengt Artsen Zonder Grenzen zorg naar de landelijke, verwaarloosde en door conflicten getroffen gemeenten van het departement, waaronder Tame, Arauquita en Puerto Rondón. Hajaj zegt: “Tussen 3 maart en 13 november 2025 heeft Artsen zonder Grenzen 4.899 algemene medische consulten, 801 consulten op het gebied van seksuele en reproductieve gezondheid, 65 consulten voor zwangere vrouwen en 314 individuele consulten op het gebied van geestelijke gezondheid uitgevoerd.”

Tussen maart en november 2025 voerde AZG een medisch project uit in het departement Arauca, gelegen in het noordoosten van Colombia, vlakbij de grens met Venezuela. Hun werk bestond uit het verlenen van medische en humanitaire hulp. Foto door Guzmán Botella — AZG, gebruikt met toestemming.

Hoewel deze cijfers indrukwekkend zijn, wordt de werkelijke impact duidelijk door de verhalen van degenen die zorg ontvangen van Artsen zonder Grenzen. “De kinderen zijn voortdurend ziek”, vertelt een zwangere Venezolaanse moeder die naar Arauca is gemigreerd aan Artsen zonder Grenzen. “Ik heb geen tijdelijke beschermingsvergunning of kaart, maar godzijdank ben ik gevonden door een stichting en zij zijn het die me helpen met de consultaties.

Een mobiele kliniek en toegang tot gezondheidszorg kunnen gewapende conflicten niet beëindigen. Ze kunnen echter wel een gemeenschappelijke basis creëren. Gastgemeenschappen en nieuwkomers zitten in dezelfde wachtruimtes, vertrouwen op hetzelfde personeel en ervaren een zeldzame vorm van eerlijkheid, waarbij behandeling gebaseerd is op medische noodzaak. “Neutraliteit en onafhankelijkheid”, zegt Hajaj, “stelden ons in staat om duizenden patiënten te bereiken in gebieden die getroffen zijn door gewapende conflicten.”

Deze consistente, neutrale benadering van gezondheidszorg versterkt de sociale eenheid, vermindert angst en uitsluiting en herstelt het vertrouwen tussen verdeelde gemeenschappen. Zoals Dr. Tedros Ghebreyesus, directeur-generaal van de Wereldgezondheidsorganisatie (WGO), het verwoordt: “Er kan geen gezondheid zijn zonder vrede, en er kan geen vrede zijn zonder gezondheid.” Door haar werk in Arauca heeft AZG aangetoond dat toegankelijke gezondheidszorg meer is dan alleen een dienst; het is een vredesopbouwsysteem dat alle mensen behandelt als mensen die het waard zijn om geholpen te worden.

Het verlenen van gezondheidszorg in Arauca en andere door geweld geteisterde regio's blijft echter buitengewoon moeilijk. Volgens een rapport van de WGO over het herstel van gezondheidszorgstelsels in fragiele en door conflicten getroffen situaties is het gebruikelijk dat geweld schade toebrengt aan infrastructuur en klinieken, gezondheidswerkers wegjaagt, de levering van medische benodigdheden verstoort en mensen verhindert om veilig zorg te krijgen wanneer zij geen toegang hebben tot of geen gebruik willen maken van voorzieningen in onveilige gebieden. Wanneer wegen zonder waarschuwing worden geblokkeerd of afgesloten, kunnen zelfs basisvoorzieningen buiten het bereik van mensen komen te liggen. Op plaatsen waar een kliniek bij het horen van geweerschoten kan sluiten, wordt neutrale gezondheidszorg de dunne lijn die ervoor zorgt dat de zorg kan blijven functioneren.