Afbeelding van Nicolás Maduro. Foto RS/via Fotos Publicas, beschikbaar gesteld voor journalistieke doeleinden, redactioneel en online gebruik. Achtergrondbeelden van de scheur en de Venezolaanse vlag via Canva Pro. Collage door Global Voices.

In de vroege ochtend van 3 januari 2026 zat Venezuela zonder president en belandde het land in een onzeker hoofdstuk in haar recente politieke geschiedenis.

Tussen 01.50 en 04.00 uur lokale tijd waren verschillende militaire en civiele objecten in de hoofdstad Caracas het doelwit van heftige explosies. Minstens twee andere belangrijke steden in het Zuid-Amerikaanse land waren doelwit door een “grootschalige aanval” van Amerikaanse strijdkrachten. De operatie werd om 05.21 uur op Truth Social door de Amerikaanse president Donald Trump bevestigd.

Meer dan 40 burgers en soldaten, waaronder 32 Cubanen, werden tijdens luchtaanvallen gedood of gewond, volgens berichten in The New York Times en een officiële bekendmaking door de Cubaanse regering. In Venezuela is de pers bijna monddood gemaakt, waardoor lokale informatie moeilijk kan worden geverifieerd.

Een culminatie van oplopende spanningen

Tijdens de militaire operatie onder de codenaam Absolute Resolve, werden Nicolás Maduro en zijn vrouw Cilia Flores gevangengenomen in Fuerte Tiuna, een belangrijk militair complex in westelijk Caracas. Om 04.20 uur lokale tijd werden ze in Venezuela op het vliegtuig gezet. In New York kan Maduro verschillende strafrechtelijke aanklachten tegemoetzien, waaronder “samenzwering voor het plegen van aanslagen met een terroristisch karakter”, in een zaak die sinds 2020 door het Amerikaanse ministerie van Justitie is aangespannen, toen de eerste aanklacht en een beloning voor zijn arrestatie werd aangekondigd. Dit is later bevestigd, waarna tijdens de regering Biden de beloning werd verhoogd, gevolgd door een tweede aanklacht op 3 januari 2026. Trump tijdens een persconferentie in zijn buitenverblijf Mar-a-Lago: “We gaan het land besturen” [Venezuela], totdat er een “gepaste overgang heeft plaatsgevonden.”

Vooraf kwamen de Venezolaanse media echter om 03.30 uur in Caracas, alvorens de details over de ontvoering bekend waren, met een noodverordening, ondertekend door Maduro. Hierin werd de “schandelijke militaire agressie door de Verenigde Staten van Amerika” veroordeeld. Andere trouwe bondgenoten van de Maduro-regering, waaronder China en Rusland, veroordeelden de militaire aanval.

De operatie begon na een jaar van oplopende spanningen tussen de Verenigde Staten en Venezuela, na verschillende ernstige incidenten en de bewering door de regering Trump, dat het Maduro-regime als een drugskartel te boek stond. De hierop volgende militaire acties bestonden uit door de Verenigde Staten niet-uitgelokte bombardementen op vermeende drugssmokkel met boten, met hun thuisbasis in de Caribische zee bij Venezuela. In november 2025 werd het zogenoemde drugskartel toegeschreven aan het Cartel de los Soles, dat vermoedelijk banden had met Maduro zelf, en bekend stond als een Buitenlandse Terreurorganisatie (FTO).

In de veronderstelling dat Maduro was “ontvoerd,” benoemde het Hooggerechtshof in de namiddag op 3 januari vicepresident Delcy Rodríguez tot waarnemend president. Door zijn “onvrijwillig vertrek”, droeg het tribunaal het presidentschap volgens artikel 242 en 249 van de Venezolaanse grondwet,voor onbepaalde tijd over aan Rodríguez.

Waar blijft de roep onder de burgers van Venezuela?

Venezuela worstelt al meer dan tien jaar met een enorme emigratiegolf (bijna 8 miljoen mensen op een bevolking van 30 miljoen), veroorzaakt door een mengeling van politieke, sociaaleconomische en mensenrechtenoverwegingen. De roep onder de burgers komt van de diaspora en uit het land zelf.

Mensen die in Venezuela blijven worden geconfronteerd met observaties, digitale censuur in het hele land een groeiende beperkte toegang tot de nieuwsmedia. Ten tijde van deze publicatie is het land nog niet van het internet afgesneden, en zijn er nog geen extra blokkades. De Venezolaanse burgers kunnen nog steeds gebruikmaken van sociale media, zoals TikTok, Instagram en andere. Maar het verifiëren van gegevens over burgers is cruciaal, gezien de beperkte toegang tot de publieke informatievoorziening. Bovendien zijn veel gegevens in het Spaans opgesteld, omdat de meeste Venezolanen niet vloeiend Engels spreken.

Zelfs met deze uitdagingen is het opvallend, dat de burgers in Venezuela zo weinig ruimte krijgen om hun stem te laten horen. Intussen zitten er nog steeds meer dan 1.000 mensen illegaal in staatsgevangenissen, waarvan velen onder barre omstandigheden en meestal zonder politiek publiek debat vooraf.

Lokale leden van de Global Voices-gemeenschap werden geconfronteerd met lange wachtrijen voor de lokale supermarkten en benzinestations, waarbij de inwoners van Caracas zich steeds meer zorgen maakten over hun basisbehoeften, zoals hun boodschappen. Na de luchtaanvallen heerst er een enorm gevoel van onzekerheid, en tot nu toe zijn er geen belangrijke bijeenkomsten of vieringen in de hoofdstad of andere steden geweest.

Wie is Delcy Rodríguez?

De huidige waarnemend president van Venezuela werd in 1969 geboren in een linkse familie, met activiteiten in de Venezolaanse  guerrillabeweging in de jaren zestig. De familie is goed ingevoerd in de landelijke politiek. Delcy werd advocaat en trad in 2003 voor het eerst toe tot de regering van Hugo Chávez. Haar broer Jorge en psychiater, heeft tegenwoordig de leiding over de Asamblea Nacional, het Venezolaanse parlement.

Na de dood van Chávez in 2013, werd Nicolás Maduro tot president gekozen en begon Rodríguez haar opmars binnen de Venezolaanse regering, aanvankelijk als minister van Informatie en Communicatie, later als  minister van Buitenlandse Zaken. In 2018 volgde haar benoeming tot vicepresident onder Madura, een functie die in Venezuela niet via vrije verkiezingen tot stand komt.

Momenteel is Rodríguez de eerste waarnemend vrouwelijke president in Venezuela, sinds het land in 1811 een volledig onafhankelijke natie werd. Binnen de vertrouwelijke kring van Maduro is ze de belangrijkste politiek actieve figuur. Ze heeft te maken met onopgeloste corruptieschandalen en lopende onderzoeken door de VN naar marteling en systematische onderdrukking, waardoor Venezuela nog steeds aan een internationaal grondig onderzoek is onderworpen.

En hoe gaat het met María Corina Machado?

De 2025 Nobelprijswinnaar voor de Vrede en oppositieleider María Corina Machado, erkende en verklaarde openlijk haar steun aan de door Trump geleide militaire operatie, in een bericht op sociale media, getiteld “Venezolanos, llegó la hora de la Libertad” (Venezuela, het uur van de vrijheid is aangebroken).

Maar tijdens de persconferentie van Trump wuifde de president Machado’ s aandeel aan de operatie weg, ondanks haar jarenlange voorgeschiedenis als bondgenoot van zijn regering en haar algemeen erkende invloed binnen de oppositie. Dit vooral nadat ze haar steun aan een andere kandidaat had gegeven toen ze van deelname was uitgesloten. Trump: “Ik denk dat ze geen geschikte leider zou zijn. Ze heeft niet de steun of het respect in het land.”

De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio sloeg later een andere toon aan, en prees Machado’ s leiderschap. Hij benadrukte de acute politieke realiteit en de nationale belangen van de Verenigde Staten, die “de komende weken” om actie vragen.

Terwijl Venezuela afwacht wat er nog gaat gebeuren, meldde de Guardian op 6 januari dat de voorlopige regering is begonnen met het in hechtenis nemen van journalisten en het confisqueren van communicatiemiddelen.