Dronebeeld van een landschap in Nigeria. Afbeelding door MediaMOF via Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0 Deed).

Door Adanna Omeye

Ik liep op het voetpad en mijn huid glom, niet door een of andere lotion, maar omdat het zonlicht op mijn huid weerkaatste. Zweetdruppels stroomden van mijn gezicht en de enige reden dat ik niet begon te huilen was, omdat mijn lichaam dan nog meer hitte zou produceren. Het zonlicht om 3 uur ‘s middags in Abuja, Nigeria die dinsdagnamiddag was ondraaglijk en ik voelde me echt hulpeloos. Hoe gaat het dan in het noorden van Nigeria? Als de temperaturen in het centrale, noordelijke gebied al zo hoog zijn, dan is het in de noordelijkere, droge en semi-droge gebieden dichter bij de Sahara waarschijnlijk bloedheet. Hoe kunnen mensen in extreem warme regio's omgaan met de steeds verslechterende weersomstandigheden?

Klimatologische gevolgen van de ligging van Nigeria

Kaart met Nigeria en zijn buurlanden. Afbeelding via Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0).

Nigeria, een land dat bekend staat om zijn opvallend jonge bevolking, grenst aan Kameroen, Tsjaad, Niger, Benin en de Atlantische Oceaan. Deze grenzen vergemakkelijken handel en etnische verbinding, maar ze hebben ook klimatologische gevolgen. De hoeveelheid neerslag verschilt sterk in de verschillende regio's. In de  zuidoostelijke staten van Nigeria valt de meeste neerslag en in de noordoostelijke de minste. In het zuiden komen regelmatig stortbuien voor door de stijgende luchtmassa's van de Atlantische Oceaan en de orografische effecten van de bergen in Kameroen. In het noorden daarentegen valt er weinig regen, omdat het relatief ver van de Atlantische Oceaan ligt en beïnvloed wordt door de droge wind uit de Sahara, de warmste woestijn ter wereld, die zich uitstrekt tot in Nigeria via Tsjaad en Niger.

Nigeria wordt gekenmerkt door een tropisch klimaat. Het land staat op de 41ste plaats van 234 in de rangschikking op basis van de gemiddelde jaartemperatuur met 27,3°C tussen 1991 en 2020. De stijgende temperaturen dragen bij aan de droogte in noordelijke regio's, maar extreme neerslag kan ook een verwoestende impact hebben op mensenlevens en bezittingen, vooral in het zuiden. Hoewel Nigeria niet een van de 10 landen met het hoogste overstromingsrisico is, blijft het gevaar aanzienlijk met overstromingsscores tussen 31,62 en 100,00 en scores voor blootstelling aan overstromingen tussen 40,97 en 100,00 volgens het World Risk Report.

In 2025 stond Nigeria op plaats 60 van 193 landen op de World Risk Index, een statistisch rapport over de ernst en regelmaat van natuurrampen zoals overstromingen, aardbevingen, tsunami's, cyclonen, droogteperiodes en de stijging van de zeespiegel. Hoewel deze rampen deels door de mens veroorzaakt worden, nemen ze ook toe door de verergering van klimaatverandering. In 2024 stond Nigeria op de 61ste plaats. Dat wijst erop dat de situatie achteruitgaat, zowel wat betreft de ernst van natuurrampen, als rampenparaatheid. Nigeria krijgt niet te maken met alle vermelde rampen, maar de rampen die wel voorkomen zijn vaak extreem. Dat heeft een impact op individuen en de economie.

De negatieve gevolgen van klimaatverandering

Klimaatverandering heeft verstrekkende gevolgen voor mensenlevens. Die gevolgen beïnvloeden op hun beurt de levensstandaard en de economische productiviteit. In 2022 had Nigeria het op twee na grootste aantal interne ontheemden van Afrika, vooral door conflicten en overstromingen. Hoewel natuurrampen een minder voorkomende oorzaak zijn voor interne migratie, blijven ze een belangrijke oorzaak in sommige staten. In het centrale, noordelijke en noordwestelijke deel van Nigeria kwam 7 procent van de migratie door een natuurramp voor. Volgens onderzoek doet klimaatmigratie zich vooral voor in de volgende staten: Kogi (90 procent), Katsina (15 procent), Nasarawa (14 procent), Kano (12 procent) en Kaduna (12 procent).

Klimaatverandering blijft de belangrijkste oorzaak voor de toenemende ernst van natuurrampen. Overstromingen zijn de meest voorkomende natuurramp in Nigeria.

Natuurrampen kunnen ook een negatief effect hebben op de inkomsten van individuen. In het derde kwartaal van 2025 was landbouw goed voor meer dan 31 procent van het bbp. Landbouw blijft dus een cruciaal onderdeel van de Nigeriaanse economie en minder inkomsten hebben een rechtstreekse invloed op tewerkstelling en de productie en beschikbaarheid van voedsel. Dat alles leidt dan weer tot een toenemende afhankelijkheid van geïmporteerde producten, een dalende levensstandaard en minder werkgelegenheid. Vrouwen worden het zwaarst getroffen, omdat er meer vrouwen dan mannen in de landbouwsector werken.

Een typisch voorbeeld is de staat Kano, een centrum van handel en landbouw in het noorden, dat bekendstaat voor de productie van pinda's, gierst, cowpeas, maïs, sorghum en rijst. In 2024 beschadigden overstromingen meer dan 25 procent van de verwachte landbouwopbrengsten van de staat. 26 mensen kwamen om het leven, 50 mensen raakten gewond en 1000 huizen werden verwoest. Tussen juni en september 2024 kwamen 280 mensen in Nigeria om door overstromingen, 2504 mensen raakten gewond, 122330 huizen werden verwoest, 17000 hectare akkerland werd beschadigd en ongeveer 641500 mensen werden ontheemd.

Andere natuurrampen in Nigeria zijn droogteperiodes en hittegolven, die vooral in de noordelijke regio's voorkomen.

Hoe ziet de toekomst eruit?

Ondanks de negatieve gevolgen van klimaatverandering vinden Nigerianen toch manieren om die gevolgen te beperken. Er werden al verschillende innovatieve oplossingen doorgevoerd. Green Quest, opgericht door Grace James, maakt bijvoorbeeld games om gemeenschappen te ondersteunen bij het bespreken van overstromingen door middel van onderwijs, engagement en duurzaam handelen. Hoewel de overheid ook ingrijpt met beleid in samenwerkingsverband en infrastructuurinitiatieven, moet er nog meer gebeuren om de risico's en het menselijke lijden te beperken. Innovatie is cruciaal en iedereen kan een steentje bijdragen.

Volgens onderzoek van de Climatic Research Unit (CRU) was 2024 wereldwijd het warmste jaar ooit gemeten. Het CRU baseerde zich op een vergelijkende analyse van data tussen 1850 en 2024. In het rapport stond het volgende:

Elk van de vier laatste decennia was warmer dan het vorige en dan elk ander decennium sinds 1850. De invloed van de mens heeft geleid tot een opwarming van de aarde met een snelheid die ongezien is in minstens de laatste 2000 jaar.

Verschillende activiteiten, zoals het affakkelen van gas, olievervuiling, koolstofuitstoot van transportvoertuigen, landbouwemissies, enz. hebben bijgedragen tot het gewijzigde klimaat in Nigeria.  

Aan intens zonlicht kunnen we ons meestal wel aanpassen, maar klimaatverandering en de gevolgen ervan, zoals overstromingen en droogteperiodes moeten aangepakt worden, zodat toekomstige generaties extreme situaties kunnen vermijden. Mensen hebben sterk bijgedragen aan de extreme gevolgen van klimaatverandering, maar mensen kunnen ook oplossingen doorvoeren. Iedereen zal een steentje moeten bijdragen, als we de nodige verandering willen teweegbrengen.