Poster van de serie ‘The Eternaut’ met daaroverheen flyers van de vermiste leden van de Oesterheld familie. Foto door Kaloian Santos, gepubliceerd in El Destape, gebruikt met toestemming.

De term eternauta kunnen we opsplitsen in twee delen: enerzijds is er eter, wat eeuwigheid en de idee van dood overwinnen oproept. Anderzijds hebben we nauta wat reiziger of navigator betekent. Als we deze twee delen samenvoegen dan komen we tot de betekenis “de eeuwige reiziger.” De Argentijnse strip “El Eternauta”, geschreven door Héctor Germán Oesterheld in 1957, gaat over Juan Salvo, een gelijknamige eeuwige reiziger. Dit personage die verre van een traditionele superheld is, maakt een onvoorstelbare tragedie mee.

Bijna zeventig jaar na de publicatie is het verhaal omgetoverd tot een Netflix-serie met Ricardo Darín in de hoofdrol. Hij is een van de meest gevierde acteurs in Argentinië. In de adaptatie worden nieuwe thema’s geïncorporeerd met respect voor de oorspronkelijke verhaallijn. Tegelijkertijd zagen we de maskers die door de personages gedragen worden eerder al opduiken in de protesten in 2025 tegen de regering van Javier Milei.

Afgezien van het verhaal, zien we dat zowel het persoonlijke verleden van Oesterheld, als dat van zijn familie alsmaar meer aandacht krijgen. De auteur, zijn vier dochters en twee schoonzoons verdwenen door de civiele-militaire dictatuur in Argentinië (1976-1983). Twee van zijn dochters waren in verwachting toen ze werden ontvoerd.

De serie veroorzaakte een schokgolf die zoektochten naar een identiteit aanwakkerden. Honderden baby’s en kinderen zijn weggenomen van hun families met uiteenlopende lotsbestemmingen als gevolg. Sommigen werden geadopteerd door militairen, anderen door burgers. De kinderen groeiden op zonder hun ware afkomst te kennen.

Abuelas de Plaza de Mayo (Grootmoeders van Plaza de Mayo) is een non-profitorganisatie opgericht in 1977 die zich inzet bij de zoektocht naar de baby’s en kinderen die tijdens de dictatuur zijn meegenomen. De organisatie houdt zich bezig met vraagstukken rond identiteit en met verslagen over mogelijke ontvoeringen. Daarnaast kunnen mensen die met vragen zitten over hun achtergrond ook bij de organisatie terecht. Tussen de release van de serie en mei 2025 is het aantal mensen die meer wensen te weten over hun identiteit verzesvoudigd. De mensen die informatie bijdragen over mogelijke kleinkinderen is verdrievoudigd.

Familieleden hebben zich georganiseerd en zijn in het spoor van de succesvolle serie getreden door flyers bovenop publiciteitsposters voor de productie op te hangen. Deze flyers toonden Oesterheld en zijn vier dochters die nog steeds vermist zijn. H.I.J.O.S., een organisatie die bestaat uit kinderen van slachtoffers deelden het volgende op sociale media:

¿Estás mirando El Eternauta?

Si es así y naciste en noviembre de 1976 o entre noviembre de 1977 y enero de 1978 y tenés dudas sobre tu identidad o la de alguien que nació en esas fechas, contactate con @abuelasdifusion

Foto Kaloian Santos pic.twitter.com/EkEvPFgS8P

— H.I.J.O.S. Capital (@hijos_capital) May 3, 2025

Kijk jij “The Eternaut” al?

Als dit het geval is en je geboren bent in november 1976 of tussen november 1977 en januari 1978 en je zekere twijfel hebt rond jouw identiteit of die van iemand die rond die periode geboren is, neem dan contact op met @abuelasdifusion

Foto door Kaloian Santos pic.twitter.com/EkEvPFgS8P

— H.I.J.O.S. Capital (@hijos_capital), 3 mei 2025

Waar is Oesterheld?

“Waar is Oesterheld?” Deze vraag ging viraal en werd omgetoverd tot een slogan nadat de serie voor het eerst te zien was. De verblijfplaats van Oesterheld, zijn dochters, zijn schoonzoons en kleinkinderen waarvan zijn dochters destijds in verwachting waren zijn bijna 42 jaar na het einde van de Argentijnse dictatuur nog steeds niet bekend. Hetzelfde lot geldt voor duizenden mensen in het land.

Volgens mensenrechtenorganisaties zijn er naar schatting tot wel 30.000 mensen vermist. Het slachtofferregister van Parque de la Memoria heeft tot dusver slechts over 8.948 slachtoffers informatie kunnen verzamelen.

Net zoals andere landen die deel uitmaakten van de Zuidkegel en onderhevig waren aan dictaturen tussen 1960 en 1980, werd de dictatuur in Argentinië gekenmerkt door gedwongen verdwijningen als systematisch middel om een einde te maken aan politieke activisten, vakbondsleden en studenten, waarvan slechts een deel lid was van gewapende organisaties. In het kader van tot het door de staat bestrafte terrorisme werden verschillende methoden gebruikt om de gedwongen verdwijningen uit te voeren. Een voorbeeld hiervan zijn ‘doodsvluchten’, waarbij mensen uit vliegtuigen gegooid werden en terechtkwamen in Río de la Plata, een gebied tussen Argentinië en Uruguay.

Hoewel het land het Proces tegen de Juntas heeft doorgevoerd, het gerechtelijk proces uit 1985 dat sommige onderdrukkers van de dictatuur bestrafte, zijn de meeste vermisten nog steeds niet teruggevonden. Dit is ook het geval voor de familie Oesterheld.

De familie Oesterheld

De familie Oesterheld: Héctor, Elisa en hun dochters. Foto: Abuelas de Plaza de Mayo. Gebruikt met toestemming.

Héctor Germán Oesterheld werd in 1919 geboren in Buenos Aires. In 1977, een jaar na de aanvang van de Argentijnse militaire dictatuur, werd hij ontvoerd. Hij was een scenarioschrijver, auteur en journalist die een pionier en vooraanstaand figuur werd in de wereld van moderne strips. Daarnaast was hij ook een politiek activist die deel uitmaakte van de guerrillagroep Monteneros. Zijn vrouw, Elsa Sánchez, beschrijft hem als een “een enorm intelligente, linksgeoriënteerde vrijdenker”. Zijn scherpe sociale en politieke waarnemingen van Argentijnse werkelijkheid en al de facetten van zijn leven komen tot uiting in de oorspronkelijke strip.

Oesterheld raakte in de jaren zeventig alsmaar meer betrokken bij de politieke strijd. Op dat moment was hij bezig met een nieuwe versie van “El Eternauta”. Dit verhaal werkte hij af terwijl hij ondergedoken was. Hij betaalde met zijn leven voor dit activisme. In getuigenissen van overlevenden staat te lezen dat ondanks de tragedie en zijn fysieke achteruitgang zijn waardigheid en virtuositeit altijd bleef doorschijnen in zijn werk.

Zijn vier dochters die net zoals hij deel uitmaakten van de Monteneros zijn ook ontvoerd. Twee van hen, Diana en Marina waren op dat moment in verwachting. Diana was uitgerekend voor november 1976, Marina tussen december 1977 en januari 1978.

De familie van Fernando Araldo Oesterheld verdween door de Argentijnse dictatuur. Foto gebruikt met toestemming.

Fernando Araldi Oesterheld, de oudste zoon van Diana, was één jaar oud toen zijn ouders ontvoerd werden. In 2010 werd het lichaam van zijn vader Raúl geïdentificeerd door het Argentijns Forensisch Antropologisch Team in het Cementerio del Norte, een begraafplaats in San Miguel de Tucumán. Noch zijn moeder, noch de baby die Diana op het moment van haar ontvoering droeg zijn ooit teruggevonden. In de tussentijd dat zijn familie ontvoerd was, bleef Fernando in een weeshuis tot zijn grootouders langs zijn vaders kant hem ophaalden.

Niemand redt zichzelf op eigen houtje: moeders, grootmoeders, H.I.J.O.S.

Elsa Sánchez de Oesterheld, de weduwe van de schrijver, zocht haar dochters en kleinkinderen tot haar dood in 2015. Ze maakte deel uit van Abuelas de Plaza de Mayo. Ze sloot zich aan bij de groep nadat grootmoeders haar hadden benaderd en haar vergezelden in de zoektocht.

Er staat een uitspraak van haar te lezen op de website van Abuelas: “Ik strijd voor mijn kleinkinderen zodat ze ooit de waarheid zullen weten. Dat is waarom ik niet spreek over een vergoeding, maar over het recht op identiteit.”

Niet enkel Abuelas is een organisatie die opgericht is na de Argentijnse tragedie en als strijd dient voor de nabestaanden van de slachtoffers van staatsterrorisme. Ook moeders die opzoek waren naar hun kinderen kwamen in 1977 bijeen op het Plaza de Mayo voor het Casa Rosada, het presidentiële paleis. Ze wisselden informatie uit en richtten daarna Madres de Plaza de Mayo op (Moeders van Plaza de Mayo). Hun symbool is een katoenen luier die als hoofddoek wordt gedragen.

Jaren later, in 1995, ontstond er een nieuwe organisatie die bestond uit de derde generatie nabestaanden: H.I.J.O.S. Het acroniem staat voor Zonen en Dochters van de Identiteit en Gerechtigheid tegen het Vergeten en de Stilte.

Tot dusver heeft de organisatie Abuelas 140 kleinkinderen gevonden sinds hun zoektocht begon. De meest recente terugkeer van een kleinkind werd aangekondigd op 7 juli 2025. Dit is de eerste zaak die volledig opgelost werd sinds de serie “The Eternaut” voor het eerst te zien was.

El #Nieto140 es el primer anuncio de @abuelasdifusion desde que salió la serie El Eternauta

La búsqueda sigue por todos los hermanos y hermanas que falta encontrar
Si naciste entre 1975 y 1983 y dudás de tu identidad, acercate. Si tenés información, aportala

Foto @kalofotograma pic.twitter.com/7QaFmcRJgw

— H.I.J.O.S. Capital (@hijos_capital) July 8, 2025

@abueladifusion kondigt met trots #Nieto140 aan. De eerste terugkeer van een kleinkind sinds de serie “The Eternaut” in première ging.

De zoektocht naar broeders en zusters die nog niet terecht zijn gaat verder.

Ben je geboren tussen 1975 en 1983 en zit je met vragen rond je identiteit, contacteer ons dan. Als je informatie hebt, gelieve deze dan te delen.

Foto door @kalofotograma pic.twitter.com/7QaFmcRJgw

— H.I.J.O.S. Capital (@hijos_capital) 8 juli 2025

De organisatie blijft bezig met mensen zoeken die tussen 1975 en 1983 geboren zijn en die vragen hebben rond hun identiteit en afkomst. De twee Oesterheldkinderen behoren tot een groep van bijna driehonderd mensen die nog steeds niet gevonden zijn.

Tegelijkertijd komt het werk van de Nationale Genetische Databank van Argentinië in gedrang door besparingen van de huidige regering op gebied van wetenschappelijk onderzoek. Deze instelling is essentieel om testen uit te kunnen voeren om zo identiteiten te achterhalen. De Abuelas en andere organisaties roepen op om het overheidsbeleid te behouden en om de herinnering in leven te houden als een beweging tegen het staatsterrorisme.

Vijftien dagen na de première van “The Eternaut” vertelde bestuurslid van Abuelas en vermiste kleinzoon onder zaaknummer 57, Manuel Gonçalves Granada, aan Infobae dat “het hen hoop en vreugde geeft om te zien dat mechanismen zoals die van de Abuelas dankzij de serie nieuw leven ingeblazen krijgen.”

“De toename in het aantal verzoeken geeft enorme hoop bij het vinden van het volgende kleinkind. Dat is waar we elke dag voor werken en waar de organisatie Abuelas elke dag voor strijdt.”