Schade door overstroming in het dorp Rushad (in Mandi). Bron: Surinder Kumar. Gebruikt met toestemming.

Dit artikel, geschreven door Surinder Kumar, is eerder verschenen in Mentality en wordt hier opnieuw gepubliceerd met toestemming.

In de Noord-Indiase deelstaat Himachal Pradesh, in het Mandi-district, heeft Balaram Singh als belastingambtenaar van grondzaken zijn leven lang land geïnspecteerd, in kaart gebracht en opgemeten.

Singh had meer dan drie decennia lang gespaard om genoeg geld te hebben om een huis te bouwen en had de vooruitziende blik om niet te dicht bij de rivier de Beas, die door Mandi stroomt, te bouwen. Maar in juni 2025 werd zijn dorp Thunag, ongeveer 150 km ten noorden van de regionale hoofdstad gelegen, overspoeld door de rivier.

Het kolkende water sleurde alles met zich mee, inclusief het huis van Singh en de helft van zijn familie.

Zes maanden later is het nog steeds moeilijk voor de 72-jarige Singh om over die noodlottige dag te praten, toen zijn zoon, schoondochter en twee kleinkinderen meegesleurd werden door de woeste rivier, de stortregens en de erop volgende aardverschuivingen. “Ik begrijp nog steeds niet goed wat er gebeurd is”, vertelt hij aan Mentality, terwijl hij bij zijn verwoeste huis staat.

Volgens de rampenbestrijdingdienst van de overheid in Himachal Pradesh komt één derde van de 173 doden ten gevolge van de overstromingen in juni 2025 uit Mandi. Elk van deze families heeft een eigen verhaal, wat niet alleen een verhaal van verlies is maar ook vertelt over hoe je hier, lang na de tragische gebeurtenis, mee omgaat.

“In Himachal zien we steeds meer dat slachtoffers van overstromingen symptomen van een posttraumatische stressstoornis laten zien” zegt Guddo Sharma, een deskundige op het gebied van de geestelijke gezondheidszorg. Tijdens een telefonisch interview vertelt hij dat mensen die herhaaldelijk blootgesteld worden aan klimaat-gerelateerde rampen op de lange termijn steeds minder emotionele veerkracht laten zien.

De restanten van een huis in het dorp Ghidu (Thunag), Mandi-district, Himachal Pradesh, verwoest door de overstromingen. Bron: Surinder Kumar. Gebruikt met toestemming.

Overstromingen, een jaarlijks terugkerende zekerheid

In 2023 viel er in de districten Shimla, Solan, en Bilaspur in Himachal Pradesh tijdens de moesson plotse en zware regenval. In 2024 sloeg het noodweer in het Kangra-district toe. In 2025 is met name het Mandi-district getroffen, waarbij er drie doden vielen bij aardverschuivingen ten gevolge van zware regens in september, op een moment dat het moessonseizoen al afgelopen had moeten zijn.

“Zelfs nadat men de schade aan hun huizen of eigendom weer hersteld hebben, zitten veel mensen gewoon te wachten tot de volgende ramp ze overkomt”, legt Sharma uit. Dit betekent dat ze eigenlijk continu zenuwachtig zijn.

Kamala Devi, 70 jaar, is een bezige bij die nooit opgeeft. Ze bouwde vijf jaar geleden in Thunag (in het Mandi-district) een huis met het geld waar ze haar hele leven voor gespaard had. Een jaar later werd het door de rivier de Beas weggespoeld, vertelde ze aan Mentality, terwijl ze op haar hurken voor de ruïne zit. Vastberaden bouwde ze meteen een ander huis, dat vervolgens door de overstromingen van dit jaar flink werd beschadigd. Haar standvastigheid begint nu langzaam af te brokkelen.

Kamala Devi uit her dorp Ghidu Bung vertelt over haar verlies en overleven na de overstromingen in Thunag (in het Mandi-district) in 2025. Bron: Surinder Kumar. Gebruikt met toestemming.

De zoon van Devi werkt als taxichauffeur; zijn auto is ook weggespoeld in de overstromingen, waardoor hij geen inkomen meer heeft. “Niemand had dit kunnen voorkomen”, zei Devi. “Maar ik moet toch veerkracht tonen”, voegde ze eraan toe, alsof ze zichzelf moed moest inpraten.

Zelfs diegene die zo veerkrachtig zijn als Devi verliezen de moed, zegt Son Dev, vrijwilliger bij de Seraj Student Welfare Association aan de Universiteit van Himachal Pradesh in Shimla. Onvermoeibaar heeft hij de families in Thunag die getroffen zijn door de overstromingen geholpen. De beste manier om weer meer mentale kracht te krijgen volgens hem, is als gemeenschappen samenkomen om elkaar te troosten.

Andere veelvoorkomende symptomen van de inwoners van Mandi zijn onder andere een verstoorde slaap, extra ongerustheid tijdens regenval en een blijvende angst om alles te verliezen, aldus Sharma.

De aanhoudende angst om alles kwijt te kunnen zijn, is funest. Maar het is nog erger als dat bijna werkelijkheid wordt. Dat overkwam Bhupendra Chauhan, een 33-jarige winkelier in Thunag, afgelopen juni.

De avond van 30 juni was een gewone avond zoals altijd, vertelde hij aan Mentality tijdens een interview in zijn dorp. Hij parkeerde zijn auto dichtbij zijn winkel, met zijn vrouw, zoontje van drie en een dochter van negen nog in de auto. Hij stapte uit de auto om zijn vader te bellen en vertelt dat het leek alsof hij ineens door het krachtige water van de Beas overspoeld werd. “Binnen een halve minuut was alles veranderd”, zei hij. Zijn auto stond op het punt kopje onder te gaan, met zijn hele familie erin.

Hoewel het in werkelijkheid enige tijd geduurd zal hebben voordat de auto vol water stond, is de manier waarop Chauhan het zich herinnert die relevant is voor zijn mentale gezondheid. “Ik kon met moeite mijn kinderen één voor één uit de auto halen”, zei hij.

De familie heeft zich snel in veiligheid gebracht en kon in het huis van een oom vlakbij schuilen. Toen ze daar aankwamen, troffen ze nog twintig andere mensen aan. “Het was een lange nacht”. Hij herinnert zich hoe ze allemaal dicht tegen elkaar aanzaten, hopend dat het ergste voorbij was. Voor Chauhan heeft het woord veerkracht nog maar weinig betekenis.

Een door de mens veroorzaakte ramp

Het Himalayagebergte, ooit bijna groter dan onze verbeelding, is nu het toneel van een overdaad aan bouwprojecten, aldus Tikender Singh Panwar, de voormalige locoburgemeester van Shimla die drie boeken over verstedelijking heeft geschreven.

“Veel van de nieuwe nederzettingen zijn niet gepland en liggen in kwetsbare gebieden”, vertelt hij in een telefonisch interview. “Het bouwen in het actieve deel van het stroomgebied van de rivier en in de uiterwaarden hebben de kans op een ramp enorm doen toenemen.”

Het inzicht dat deze natuurrampen feitelijk door de mens worden veroorzaakt, maakt het voor inwoners des te moeilijker om zich teweer te stellen tegen de razernij van de natuur.

De echtgenoot van Bhavana Thakur is sinds die noodlottige dag in juni niet meer thuisgekomen. “Ik weet niet waar hij is”, vertelde ze aan Mentality, zittend in haar huis. Haar zoon van zeven vraagt nog elke dag naar zijn vader. “Wat moet ik tegen hem zeggen?”

Niet weten waar haar man is, vergroot de onzekerheid die ze voelt over de natuurrampen in haar regio. Voor veel mensen is dit de opmaat tot grote mentale problemen, aldus Sharma.

Tot in juli waren er zoek- en reddingsoperaties, waarbij gezocht werd naar vermisten met behulp van drones en speurhonden. Thakur leeft echter nog steeds in onzekerheid.

Het dorp Thunag, of wat ervan over is gebleven na de overstroming tijdens de moesson. Bron: Surinder Kumar. Gebruikt met toestemming.

Praktische hulpverlening

Doordat er zo vaak natuurrampen zijn, heeft de overheid ook standaardprocedures voor het geven van noodhulp. Terwijl het Indiase leger de slachtoffers hielp, kondigde de regionale overheid van Himachal Pradesh een pakket noodmaatregelen aan van bijna 700.000 euro.

Premier Narendra Modi kon niet achterblijven en kondigde een pakket aan van ruim 40 miljoen euro voor het door de overstromingen getroffen district.

In 2024 werd het actieplan Climate Change and Mental Health gelanceerd onder de vlag van het nationale programma voor klimaatverandering en gezondheidszorg. Wat het effect hiervan in de praktijk is, blijft vooralsnog onduidelijk.

Voor de overheid is het lastig om aandacht te geven aan de angst van mensen. Dit komt deels doordat het moeilijk is om te gaan met geestelijke gezondheidsproblemen die veroorzaakt worden door een ramp die te voorkomen was geweest.

Maar hoe moeilijk ook, alleen materiele hulp bieden is niet genoeg in dit soort situaties, zegt Panwar. “Psychologische steun is van essentieel belang om mensen te helpen met trauma om te gaan en om vanuit emotionele stabiliteit hun leven weer op te bouwen.

De ervaring van kolkend water om je heen blijft lang na de gebeurtenis nog voortleven bij mensen. Balaram Singh vertelt dat hij zichzelf probeert af te leiden door zijn land te onderhouden of boodschappen te doen. “Ik probeer bezig te blijven, maar de herinneringen achtervolgen me nog steeds”. Het ergst is als hij de stem van zijn 13-jaar oude kleindochter weer hoort, hem roepend, elke keer als hij zijn tuin weer binnenloopt. “Die echo verdwijnt niet”.