Een deel van het vervuilde water dat in de stad wordt geloosd. Dit screenshot uit de video “LUBUMBASHI: Vervuild water geloosd door CDM brengt nu levens in gevaar”, is te zien op het Triomphe TV YouTube kanaal.
Hoewel gebieden rijk aan zeldzame mineralen een zegen kunnen zijn voor de economieën van landen zoals de Democratische Republiek Congo (DRC), kunnen ze ook een vloek zijn voor de lokale bevolking. Ze voeden de hebzucht van rebellengroepen en buitenlandse investeerders die zich niet altijd aan de milieunormen houden.
Op 4 november 2025 stortte een dam van mijnbouwbedrijf Congo Dongfang Mining (CDM) in. Het bedrijf is een dochteronderneming van Zhejiang Huayou Cobalt Ltd., dat koper en kobalt wint in de provincie Haut-Katanga in Lubumbashi, de op één na grootste stad van de Democratische Republiek Congo. Er stroomde zeer giftig water uit de dam, wat zowel het milieu als de rivieren vervuilde.
Na de instorting van de dam vulden de sloten in de straten van de buitenwijken zich met zuur water, liepen over en overstroomden de huizen en wegen naast het mijnbouwbedrijf. De overstromingen bereikten vervolgens de markt “Moïse Katumbi”, waardoor sommige handelaren hun activiteiten moesten staken. Verplaatsingen waren vrijwel onmogelijk. Alain Kozongo, een inwoner van Kasapa, vlakbij de fabriek, vertelde Global Voices.
Vaak maakt het Chinese bedrijf gebruik van de regenval om het water bij ons te lozen. Het was echter verrassend om te zien dat de wegen overstroomd waren op een dag dat het niet regende.
In de uren na dit incident spoelden dode waterdieren aan op de oevers van de Lubumbashi Rivier. Na dit milieuschandaal riepen ngo's, zoals Resource Matters, op tot strenge sancties voor misdaden tegen de lokale bevolking en het milieu:
Het consortium “Mazingira pour Tous (Milieu voor iedereen)” en Resource Matters uitten hun diepe bezorgdheid over de verontreiniging van de rivier Lubumbashi, die leidde tot de dood van een aantal waterdieren en tot een groot gezondheidsrisico voor mensen.
Wij roepen het bedrijf #CDM en de relevante staatsinstellingen op om de getroffen rivieren onmiddellijk te saneren en onmiddellijk maatregelen te nemen om de volksgezondheid te beschermen.
De Engelse versie van de bijgevoegde afbeeldingen zijn hier beschikbaar.
— Resource Matters (@resourmatters) November 7, 2025
Volgens getuigenverklaringen zou het Chinese bedrijf verschillende waterwegen hebben aangelegd die door de muren van het zuidelijke deel van zijn terrein lopen om grote hoeveelheden zuurhoudend afvalwater af te voeren. Dit water stroomt naar nabijgelegen gemeenschappen en veroorzaakt vaak schade die het bedrijf volledig lijkt te negeren. Een lokale bewoner vertelde Global Voices, onder voorwaarde van anonimiteit:
Sinds 2012 zijn de inwoners van de wijken Kasapa, Kamisepe en Kamatete in de Annexe Commune [een plattelandsgemeente in Lubumbashi] elk regenseizoen het slachtoffer geworden van overstromingen en aardverschuivingen, waarbij hun huizen instortten door overstromingen van afvalwater. Ze hebben het mijnbouwbedrijf altijd de schuld gegeven en beschuldigd van het misbruik van de regenval om afvalwater uit de dammen te lozen, vaak ‘s nachts.
Het Chinese bedrijf ontkent echter elke verantwoordelijkheid. Tot op heden heeft de overheid geen oplossingen voorgesteld om het conflict tussen dit bedrijf en de omliggende gemeenschappen op te lossen.
Een stad in groot alarm
Bij dit technische incident kwam water vrij dat gevaarlijke zware metalen bevatte, zoals lood en arseen. Verschillende provinciefunctionarissen, waaronder Matin Kazembe Shula, interim-gouverneur van de provincie Haut-Katanga; Lucien Lumano, minister van Mijnbouw; en burgemeester Patrick Kafwimbi, haastten zich naar het CDM om te zich te informeren over de situatie.
De situatie is duidelijk: mensen lopen ernstige gezondheidsrisico's door verontreiniging van de bodem, de ondergrond en het grondwater.
Sinds de dambreuk is het grondwater in de gemeenschappen vervuild. Vier dagen nadat het zure water op haar perceel was gestroomd, vertelde de 60-jarige Aziza Muna aan Global Voices:
Omdat ik arm ben en geen kraanwater kan betalen, is de waterput op mijn perceel een reddingslijn voor mij en mijn gezin. Nu is mijn waterput gevuld met het zure water van het bedrijf. Wat moet ik doen?
Een lang termijn-impact op het milieu
Milieudeskundige en onderzoeker Dickson Kabange legde aan Global Voices uit dat dit incident ernstige gevolgen zal hebben:
Dit is een milieumisdaad omdat het giftige water hoge concentraties zware metalen bevat, met name lood en arseen. Dit leidt tot erosie van het ecosysteem, verlies van waterdieren en een verhoogd risico op diverse ziekten. Als de staat de komende dagen geen preventieve maatregelen neemt, zullen er mensen sterven.
Vanwege de armoede onder de lokale bewoners geven sommigen toe dat ze gerechten eten die bereid zijn met dode vis uit de rivierbedding. Patrick Tshimanga vertelde Global Voices:
Ik verzamelde zo'n 70 tilapia's en 55 meervallen van de oevers van de rivier. Ik at er een paar met mijn gezin op en verkocht de rest. Hoewel ons verteld werd dat het giftig was, had ik die dag niets om mijn gezin te voeden.
Dickson Kabange stelde dat hetgeen de vissen doodt, ook dodelijk kan zijn voor mensen die ze eten.
Om dat gevaar te voorkomen, zijn er in de stad steeds meer oproepen binnengekomen om geen vis meer te eten van de oevers van de Lubumbashi en en geen water meer te drinken. De giftige overstromingen kunnen leiden tot langdurige gezondheidsproblemen, omdat ze ook gevolgen hebben voor de landbouw in de regio en de voedselgewassen.
NGOs eisen strenge sancties
Verschillende maatschappelijke organisaties hebben deze vervuiling achtereenvolgens in hun persberichten bekritiseerd. Ze eisen dat de Congolese autoriteiten strenge sancties opleggen aan CDM, om als voorbeeld te dienen voor de andere vervuilende bedrijven in de provincies Haut-Katanga en Lualaba (in het zuiden van het land), waar de meeste mijnbouwbedrijven gevestigd zijn.
De NGO Resource Matters betreurt het feit dat soortgelijke gevallen al eerder in de regio zijn beschreven: “Helaas gebeurt dit onder het toeziend oog van de milieudiensten en de nalatigheid van mijnbouwbedrijven.”
Ook de NGO Justicia Asbl roept de procureur-generaal van de Republiek op om in te grijpen en de leidinggevenden van CDM te vervolgen voor de lozingen van giftige stoffen en hun nalatigheid.
Bovendien hield Louis Wantum, de nationale minister van Mijnbouw, die vanuit de hoofdstad Kinshasa naar Lubumbashi was gereisd, op 6 november 2025 een zogenaamde verduidelijkheidsvergadering met de provinciale technische diensten van zijn ministerie en de leidinggevenden van het CDM. Hij kondigde aan:
Ik heb besloten om alle mijnbouwactiviteiten van CDM in eerste instantie drie maanden stil te leggen. Indien nodig zullen we deze periode verlengen.
Verschillende mijnbouwbedrijven, voornamelijk Chinese, delven koper en kobalt zonder rekening te houden met de milieunormen.
De CDM-ramp is niet uniek. Gemeenschappen in de provincies Lualaba, Haut-Katanga, en de Tanganyika provincies voelen zich gevangen tussen ongereguleerde extractieve industrieën en de onverschilligheid van de autoriteiten. Veel van deze mijnbouwactiviteiten winnen mineralen en metalen die gebruikt moeten worden om de groene energietransitie aan te jagen; milieuactivisten betogen echter dat grondstoffenwinning een effectief mechanisme voor milieurechtvaardigheid zou moeten omvatten voor situaties zoals deze, waarin lokale gemeenschappen negatief worden beïnvloed.
Op 22 november 2025 kondigde Guillaume Ngefa, minister van Justitie en zegelbewaarder, aan dat er een onderzoek zou worden geopend om de verantwoordelijken te identificeren en juridische procedures tegen hen te starten.
