Leden van de Huai Hin Lad Nai gemeenschap oogsten rijst van het land dat ze voor wisselteelt gebruiken, tijdens het oogstseizoen van november 2024. Foto en onderschrift van Ratcha Satitsongtham. Bron: Prachatai, contentpartner van Global Voices. Gebruikt met toestemming.

Dit artikel, geschreven door Anna Lawattanatrakul, met aanvullende verslaggeving van Ratcha Satitsongtham, werd gepubliceerd door Prachatai, een onafhankelijke nieuwssite in Thailand. Een aangepaste versie is door Global Voices gepubliceerd als onderdeel van een overeenkomst voor het delen van content.

Het Thaise bergdorp Huai Hin Lad Nai, gelegen in het Wiang Pa Pao District in de provincie Chiang Rai, bestaat uit een gemeenschap van het inheemse Karen-volk. Het werd als eerste in Thailand uitgeroepen tot een Beschermde zone voor de inheemse manier van leven en beslaat een bosgebied van ongeveer 10.000 rai (1.600 hectares) waarvan slechts 1.632 wordt gebruikt. Ze hebben meerdere natuurbeschermingsprijzen gewonnen, waaronder de Forest Hero Award van de VN.

Het dorp werd in september 2024 verwoest door overstromingen en aardverschuivingen, een ramp die werd omschreven als een die maar eens per generatie voorkomt.

De gemeenschap werd vervolgens als schuldige aangewezen van het veroorzaken van de overstroming. Volgens verschillende nieuwsberichten en videoclips zouden deze overstromingen veroorzaakt worden door ontbossing die onderdeel zou zijn van hun traditionele landbouwpraktijk van gewasrotatie. Eén Facebook-pagina liet een luchtfoto van de gemeenschap zien waarbij beweerd werd dat door de monocultuur van gewassen er geen bomen konden groeien op de berghellingen. Sommige wetenschappers beweerden ook dat zij verantwoordelijk waren voor ontbossing en de hieruit volgende natuurramp.

Volgens burgerrechtenorganisaties houden dergelijke berichten in de media zo het negatieve, stereotype beeld van inheemse gemeenschappen in stand, en maken dit zelfs nog erger door het verspreiden van valse informatie over een gemeenschap die al te lijden heeft onder de gevolgen van een natuurramp.

De gemeenschap is inmiddels alweer aardig hersteld, maar er blijft discussie bestaan over de rol van inheemse kennis bij rampenpreventie en in hoeverre inheemse gemeenschappen een grotere rol moeten krijgen bij rampenbestrijding.

Een ramp die maar één keer per generatie voorkomt

Nivate Siri (68), een van de leiders van de Huai Hin Lad Nai gemeenschap, zei dat de overstromingen en aardverschuivingen volgden na dagen van zware regenval en dat hij nog nooit zulke heftige aardverschuivingen in het dorp had gezien.

Experts hadden verklaard dat dit soort rampen maar een keer in een paar honderd jaar voorkomt, aldus Nivate. Hij vertelde dat een aantal van de rijstvelden en theeplantages van de gemeenschap door de overstroming waren verwoest en een aantal families was hun varkens verloren, een belangrijke bron van inkomsten.

Een andere inwoner, Chaithawat Chomti, vertelde dat hij in de stad Chiang Mai was toen hij van de overstroming hoorde. In de weken erna coördineerde hij vanuit een centraal punt de hulp aan het gebied. De weg naar Huai Hin Lad Nai was gestremd, er was geen stromend water en zolang de regen aanhield werkten de telefoonverbindingen niet goed.

Chaithawat zegt dat nadat de gemeenschap weer hersteld is, ze moeten leren van de ramp en een monitoringssysteem moeten bedenken voor de toekomst. Hij wil ook graag dat Huai Hin Lad Nai een voorbeeldrol kan vervullen in hoe je als gemeenschap omgaat met rampenbestrijding, en ze hun kennis delen met andere gemeenschappen in risicogebieden.

Slachtoffers van de klimaatcrisis

Klimaatverandering en de aanhoudende gevolgen van eerdere houtkapvergunningen zijn waarschijnlijk de oorzaak van de aardverschuivingen. Dit blijkt uit een onderzoeksproject dat gepresenteerd werd op een bijeenkomst in februari 2025, georganiseerd door de Huai Hin Lad Nai gemeenschap samen met verschillende organisaties en instituten.

Jatuporn Teanma, docent aan de milieufaculteit van de Maha Sarakham Universiteit, zei dat een La Nina (het zusje van weerfenomeen El Nino) de oorzaak was voor bijzonder zware regens in Noord-Thailand ten tijde van de overstromingen. Daarnaast gaf hij aan dat een moesson die normaal gesproken Myanmar in zou zijn getrokken, nu in Chiang Rai gestopt was en onophoudelijk regen in dit gebied veroorzaakte.

Hij verklaarde daarnaast dat aardverschuivingen voorkomen in die gebieden waar er voor 1989 houtkapvergunningen waren. Daardoor groeien in deze gebieden met name zachthoutsoorten, die een lage economische waarde hebben en minder weerstand bieden bij een slappere bodem.

Het onderzoek wees ook uit dat de aardverschuivingen voorkwamen in bosgebied dat beschermd werd door de gemeenschap en juist niet werd gebruikt voor landbouw.

Het dorp Huai Hin Lad Nai in oktober 2024, waar inwoners de schade van de aardverschuivingen aan het opruimen zijn. Foto en onderschrift door Ratcha Satitsongtham. Bron: Prachatai, samenwerkingspartner van Global Voices. Gebruikt met toestemming.

Van slachtoffers naar deelnemers

De leider van de gemeenschap, Preecha Siri (70), legt uit dat er voorafgaand aan hevige regenval vaak waarschuwingssignalen te zien zijn. Grootkopschildpadden en krabben uit riviertjes in de buurt gaan naar hoger gelegen gebied; dit had hij al dagen voor de overstroming gezien. Hij merkt ook op dat het uitzonderlijk warm was.

Volgens Nivate hebben de inwoners sinds de aardverschuivingen wachtgehouden rondom het dorp om alert te zijn op meer gevaar. Ze gebruiken kennis die overgedragen is binnen de gemeenschap en letten op de activiteiten van dieren zoals insecten en schildpadden. Als dieren zich naar hoger gelegen gebied verplaatsen, is er een storm op komst, zegt Nivate.

Volgens Siri moet de gemeenschap naast traditionele kennis ook technologie en wetenschap inzetten om een goed rampenplan op te stellen. Hij vindt dat informatie van generatie op generatie verzameld en doorgegeven moet worden.

Maar veel van de inheemse gemeenschappen in Thailand kunnen op dit moment hun traditionele kennis niet ten volle gebruiken. Door verbodsbepalingen in de natuurbehoudwetgeving en het algemene vooroordeel tegen inheemse gemeenschappen in bosgebieden kunnen zij niet hun traditionele manier van leven beoefenen. Thailand heeft geen enkele inheemse gemeenschap als dusdanig erkend, ondanks dat het wel de VN Verklaring over de Rechten van de Inheemse Volkeren (UNDRIP) heeft ondertekend.

Suwichan Phatthanaphraiwan, docent aan de Mae Fa Luang Universiteit, zegt dat de traditionele manier van leven van de inheemse Karen van zichzelf al een vorm van rampenbestrijding is: van hun typische huizenbouw en landbouwmethodes tot het voorspellen van het weer middels diergedrag.

Traditionele huizen, vaak maar één verdieping hoog en gebouwd op palen om overstroming te voorkomen, worden door ambtenaren vaak als tijdelijke behuizing gezien. De Karen krijgen daardoor geen vast adres en hebben geen toegang tot basale infrastructuur zoals elektriciteit en water. Om toch toegang te hebben tot deze noodzakelijke voorzieningen, gebruiken veel gemeenschappen toch maar moderne ontwerpen.

Hoewel gemeenschappen in het verleden nog konden leren van de geschiedenis en van plek naar plek konden trekken om rampen te vermijden, is dit nu niet meer mogelijk. Suwichan zegt dat natuurbehoudwetgeving het leven van de gemeenschappen bepaalt, en dat ze gedwongen worden om in gebieden te blijven waarvan ze weten dat het risicovol is. Sommigen laten hun dieren niet meer in het bos lopen, deels uit angst dat ze vervolgd zullen worden. Hierdoor hebben ze minder kans om het bos te verkennen en waarschuwingssignalen van mogelijk gevaar op te pikken.

Alle wegen leiden naar amendementen van de grondwet

Songkrant Pongboonjan, docent aan de faculteit Rechtsgeleerdheid van de Chiang Mai Universiteit, denkt dat het probleem in het rechtssysteem van Thailand ligt. Hij legt uit dat gemeenschappelijk eigendom voor de Thaise wetgeving niet bestaat, terwijl dit altijd onderdeel is geweest van de cultuur van de Karen. Grondstoffen zijn daardoor of in particulier bezit of eigendom van de staat, in welk geval ze volledig beheerd worden door de overheid. De Thaise bosbouw- en natuurbehoudwetgeving zijn zo geschreven dat de overheid complete controle heeft over de bosgebieden en grondstoffen; zelfs gemeenschappen die al in het gebied woonden voordat de wetten bestonden, hebben geen rechten hierop.

Behalve dat het systeem van gemeenschappelijk bezit in strijd is met de bestaande wetgeving, heeft leven er bij het algemene publiek ook nog allerlei vooroordelen over de traditionele inheemse manier van leven. Songkrant noemt voorbeelden uit studieboeken waarin nog steeds staat dat de ‘hak en brand’-landbouwmethode van inheemse volken voor ontbossing zorgen, terwijl ze in werkelijkheid een gewasrotatieysteem hanteren, waarbij ze bepaalde stukjes grond afwisselen zodat de bodem de kans krijgt zich te herstellen en het risico op erosie juist vermindert.

Volgens Songkrant ligt een deel van het probleem bij centralisatie, dat een inefficiënt systeem is. Omdat lokale overheden niet gemachtigd zijn om op te treden in crisissituaties en moeten wachten op een ambtenaar uit Bangkok duurt de rampenbestrijding langer. Ondertussen nemen natuurrampen extremere vormen aan en wordt steeds duidelijker dat het huidige systeem hier niet voor uitgerust is.

Activisten vragen om een aanpassing van de grondwet om zo de kern van het probleem aan te pakken. De grondwet van 1997, die toentertijd gold als een van de meest vooruitstrevende, werd afgeschaft na de militaire staatsgreep in Thailand van 2006. Deze grondwet beschermde de rechten van gemeenschappen en individuen die actief deelnamen in het beheren van de natuurlijke bronnen en het milieu.

De grondwet, die de basis vormt voor andere wetgeving, moet duidelijk maken dat de natuurlijke grondstoffen van elke burger zijn en niet van de staat.

Songkrant zegt dat als de rechten van gemeenschappen op hulpbronnen beschermd zijn het niet meer illegaal kan zijn voor hen om ze te gebruiken. Dat wil niet zeggen dat hij het oneens is om beperkende maatregelen in te zetten om onbewoond bosgebied met kwetsbare ecosystemen te beschermen, maar het zou oneerlijk zijn tegenover gemeenschappen die al in bosgebied wonen als ze verjaagd zouden worden of ze hun voorouderlijk land niet meer mochten gebruiken. Voor dit soort gebieden moeten er speciale maatregelen worden opgesteld.

In december 2024 hield de Huai Hin Lad Nai gemeenschap een traditionele handbind-ceremonie om de gemeenschap te zegenen na de ramp. Foto en onderschrift van Ratcha Satitsongtham. Bron: Pratachai, partner van Global Voices. Gebruikt met toestemming.