De groene corridor Kivu-Kinshasa in de DRC. Afbeelding van Anicet Kimonyo. Gebruikt met toestemming.

Dit artikel van Anicet Kimonyo werd oorspronkelijk gepubliceerd door Peace News Network op 29 oktober 2025. Een bewerkte versie is opnieuw gepubliceerd op Global Voices als onderdeel van een media-partnerschaps-overeenkomst.

Gewapende conflicten in het oosten van de Democratische Republiek Congo (DRC) verergeren de armoede en versnellen de aantasting van het milieu.

In de provincie Noord-Kivu ligt het Virunga National Park, een van de oudste nationale parken van Afrika. Volgens een beoordeling van het Provinciaal Directoraat van Noord-Kivu van het Congolese Instituut voor Natuurbehoud (ICCN) uit april 2025, is bijna 50 procent van het grondgebied van het park nu onder controle van gewapende groepen. Tot deze groepen behoren de rebellen van Alliance Fleuve Congo (AFC)-M23, islamistische groeperingen en verschillende kleinere lokale milities, evenals de Democratische Krachten voor de Bevrijding van Rwanda (FDLR), waarvan de leden deelnamen aan de genocide in Rwanda in 1994.

Dankzij deze gewapende aanwezigheid rond het park verliest de groene economie naar schatting 30 miljoen dollar aan inkomsten per jaar. Deze gelden worden versluisd naar de rebellengroepen, aldus het rapport. Dit houdt een cyclus van geweld in stand die ten koste gaat van de biodiversiteit en de lokale ontwikkeling.

De DRC heeft officieel per decreet de “Kivu-Kinshasa Green Corridor” (CVKK) gelanceerd. Dit kolossaal project wil herbebossing en economische ontwikkeling combineren maar ook de regio's stabiliseren die geteisterd werden door conflicten. Het initiatief, dat door de autoriteiten wordt gepresenteerd als een belangrijke bijdrage aan de strijd tegen de klimaatverandering, vereist echter wel van de regering dat ze talrijke structurele en politieke uitdagingen zullen moeten overwinnen.

Decreet nr. 25/01, ondertekend op 15 januari 2025 door premier Judith Suminwa, geeft invulling aan een van de grootste vergroeningsinitiatieven ooit in Centraal-Afrika. Het CVKK beslaat bijna 550.000 vierkante kilometer, waaronder 285.000 vierkante kilometer oerbossen en 60.000 vierkante kilometer veengebieden, en heeft tot doel om de gebieden die door decennia van geweld zijn verzwakt, te transformeren tot centra van duurzame groei. Emmanuel de Mérode, directeur van het ICCN, zegt:

Het CVKK-project wordt beschouwd als een van de grootste initiatieven [ter wereld] op het gebied van klimaat. Congo brengt goed nieuws, en dat zal blijven opvallen.

Naast de bescherming van het Congobekken, omschreven als ” ‘s werelds grootste koolstofput in het tropische regenwoud”, zal de corridor naar verwachting de jaarlijkse overbrenging van 1 miljoen ton voedsel van de Kivu's naar Kinshasa mogelijk maken. Dit zal in eerste instantie de door conflicten getroffen bevolking helpen voeden en daarna ook het hele land, gezien het grote landbouwpotentieel van dit Groene Corridor-gebied. Er zal een speciaal fonds worden opgericht om bedrijven langs de route te ontwikkelen op het gebied van hernieuwbare energie, landbouw en logistiek. De overheid schat dat het project de komende drie tot vier jaar minstens 1 miljard dollar aan financiering nodig zal hebben.

De CVKK is opgebouwd rond verschillende pijlers: duurzame landbouw, ecotoerisme, gemeenschapsbosbouw en ecosysteemherstel. Het doel is om honderdduizenden ‘groene’ banen te creëren en zo legale alternatieven te bieden voor stroperij en illegale exploitatie van hulpbronnen. Emmanuel de Mérode legt uit:

De corridor biedt economische voordelen die niet afhankelijk zijn van bosvernietiging, maar van duurzame productiemethoden. Honderdduizenden banen zullen worden gecreëerd dankzij het behoud van soorten en bossen. De gemeenschappen zelf worden natuurbeschermers.

In Bas-Uélé verwelkomt bosbeheerder Justin Tshipopo deze “kans om de gemeenschapsbosbouw te versterken”. Hij benadrukt de noodzaak om rekening te houden met traditionele kennis. Hij zei:

Gemeenschappen hebben hun bossen eeuwenlang beschermd. Deze praktijken mogen niet worden vergeten.

Hij benadrukt dat de corridor een concreet instrument voor ontwikkeling in kwetsbare gebieden moet worden, dat economische kansen kan creëren en de sociale samenhang kan versterken.

Het succes op lange termijn zal afhangen van het vermogen van de autoriteiten om de lokale bevolking op duurzame wijze te betrekken, hun voorouderlijke kennis te integreren en een onberispelijk bestuur te garanderen. De Groene Corridor Kivu-Kinshasa profileert zich dan ook als een cruciale test voor de ecologische en economische verandering van de DRC, een uitdaging die de immense natuurlijke hulpbronnen van het land waardig is.

Hoewel de ambities worden geprezen, eisen lokale activisten ook een inclusieve en transparante uitvoering. Fanny Minesi, vertegenwoordiger van de natuurbeschermingsorganisatie Friends of Bonobos of Congo (ABC), waarschuwt voor een puur technocratische benadering van het project. Ze stelt:

Onze zorg is om zeker te zijn dat de gemeenschappen niet alleen geïnformeerd worden, maar ook dat ze instemmen met de projecten en er actief aan deelnemen. We moeten ervoor zorgen dat projecten niet zonder de gemeenschappen worden ontworpen, en dat de private sector, die vaak alleen uit is op winst, niet de enige is die de beslissingen stuurt.

Het succes van de CVKK hangt af van nauwe samenwerking tussen de overheid, natuurbeschermingsorganisaties, de private sector en de lokale bevolking. Landspanningen, gebrekkige infrastructuur en historisch wantrouwen blijven echter bestaan. Sommige lokale bevolkingsgroepen zijn huiverig voor het project, omdat ze denken dat de overheid hun land wil afpakken..

Test-initiatieven in het oosten van Congo en Tshopo laten echter bemoedigende resultaten zien, met een meetbare afname van lokaal geweld door gewapende groepen tegen burgers en een verbeterde bescherming van het Virunga National Park. Ambtenaren zeggen dat de corridor banen zal creëren voor honderdduizenden mensen, waaronder jongeren, en hen zal helpen toegang te krijgen tot meer economische mogelijkheden, zodat ze niet onder druk worden gezet om zich aan te sluiten bij gewapende groepen vanwege armoede.

De DRC lanceerde maandag 27 oktober al de Klimaatweek, met als doel belanghebbenden in de klimaatsector samen te brengen om gezamenlijk na te denken over de kwesties. De Congolese minister van Milieu en Klimaateconomie, Marie Nyange Ndambo, zei tijdens een persconferentie:

Zonder de DRC zijn er geen duurzame oplossingen voor de wereldwijde klimaatcrisis, welke wij elders niet hebben gecreëerd.

In haar toespraak tot de deelnemers aan de Congolese Nationale Klimaatweek vervolgde Ndambo dat de DRC via de Congolese Nationale Klimaatweek de stemmen van het maatschappelijk middenveld, inheemse volkeren en andere lokale en nationale belanghebbenden wil verenigen om zich voor te bereiden op COP30, die op 10 november in Belem, Brazilië, zal worden gehouden, met een sterke en geloofwaardige overtuiging die “onze prioriteiten en realiteiten weerspiegelt, zodat in Belem Congo en het Congolese volk met één stem spreken en bevestigen dat de DRC klaar is om zijn rol als klimaatleider op zich te nemen.” Nyange voegde toe:

Wij willen dat alle Congolezen begrijpen dat het klimaat geen ver-van-mijn-bed-show is. Het beïnvloedt onze dagelijkse realiteit en het beschermen van het milieu staat gelijk aan het beschermen van onze toekomst.