Het door de junta gesponsorde vredesforum en de geplande verkiezingen te midden van de voortdurende luchtaanvallen en het escalerend verzet in Myanmar. Bron:The Irrawaddy, contentpartner van Global Voices.

Dit artikel door y Myo Pyae is oorspronkelijk gepubliceerd op 7 juli 2025 op The Irrawaddy, een onafhankelijke nieuwswebsite in Myanmar, die sinds de militaire staatsgreep in 2021 naar Thailand is verbannen. Een geredigeerde versie is opnieuw gepubliceerd op Global Voices, als onderdeel van een wederzijdse inhoudelijke overeenkomst.

Terwijl het Myanmarese militaire regime zich bezighoudt met het organiseren van vredesbesprekingen en verkiezingen voor het einde van 2025 voorbereidt, staan veel mensen in het land hier toch enorm wantrouwend tegenover, en denken dat een werkelijke vrede en vrije, eerlijke verkiezingen onder het junta-regime niet haalbaar zijn.

Het onlangs in het leven geroepen “vredesforum” werd op 27 juni in Naypyitaw afgesloten. Het driedaagse evenement werd bijgewoond door politieke partijen die zich hebben geregistreerd voor de junta-peiling. Hieronder bevinden zich geselecteerde etnische vertegenwoordigers, diplomaten en internationale gasten uit landen zoals China, India, Thailand en Rusland, legerofficieren en vertegenwoordigers van lokale en internationale NGO’ s.

Opmerkelijk afwezig waren vertegenwooordigers van verzetsgroepen en etnische gewapende organisaties die tegen het regime hadden gevochten. Achter gesloten deuren werd door junta-vertegenwoordigers en andere aanwezigen gesproken over vrede, federalisme en de uitdagingen rondom de geplande verkiezingen door het regime.

Volgens de junta komt er vrede. Maar is het acceptabel om etnische gewapende groeperingen die tegen de junta vechten, uit te sluiten? “Ik denk het niet”, vertelde een 40-jarige binnenlands ontheemde (IDP) uit Karen State.

Volgens haar was echte vrede nog ver te zoeken, gezien het aanhoudende gewapende conflict en de spanningen aan beide kanten. Door de gevechten die na de staatsgreep in 2021 uitbraken en nadat ze haar huis moest ontvluchten, woont ze nu in een IDP-kamp in de grensstad Myawaddy, Karen State.

Myanmar's Peace Forum 2025 pic.twitter.com/tzvzlmMJ8w

— The Irrawaddy (Eng) (@IrrawaddyNews) July 3, 2025

Zelfs tijdens het vredesforum ging het regime gewoon door met haar militaire offensief en luchtaanvallen in het hele land. Vooral de steden die door de Ta’ang National Liberation Army (TNLA) onder controle staan, waaronder Mogoke in het dal der robijnen, Kyaukme en Nawnghkio in de noordelijke staat Shan, waren het doelwit. Ook de gebieden die door andere verzetsgroepen werden gecontroleerd, moesten het ontgelden.

Als organisator van het vredesforum bespoedigde de junta haar voorbereidingen voor de verkiezingen, die in december 2025 of januari 2026 worden gehouden. Die voorbereidingen hielden in dat de Union Election Commission Law moest worden gewijzigd, zodat het overheidspersoneel als voorzitter van alle kiesgerechtigde organen kan fungeren.

“De mensen nemen geen genoegen met deze verkiezingen¨, vertelde een voormalig leraar uit de Sagaing-regio, die zijn baan opgaf om zich na de staatsgeep van 2021 aan te melden bij de Civil Disobedience Movement (CDM).

Volgens hem zouden de door de junta georganiseerde verkiezingen weleens frauduleus kunnen zijn en waarschijnlijk alleen in geselecteerde steden waar het regime controle over heeft, worden gehouden.

Het militaire regime controleert nu slechts 107 van de 330 stedelijke gebieden in Myanmar, nog geen 32 procent volgens een rapport van de civiele Nationale Eenheidsregering (NUG).

Volgens het junta-verkiezingsorgaan worden de verkiezingen echter in 267 stedelijke gebieden gehouden, en gaat ze ervan uit dat de veiligheid kan worden gegarandeerd.

De CDM-leraar verwachtte dat de gevolmachtigde junta-partij de verkiezingen zou winnen, zodat er een “legitieme” regering kan worden gevormd en haar macht wordt gecontinueerd.

Van de 77 partijen die zich hebben geregisteerd bij het verkiezingsorgaan van de junta, zijn er 54 die de verkiezingen kunnen aanvechten. De door de militairen uitgeroepen proxy Union Solidarity and Development Party en acht andere gaan landelijk de strijd aan, waarbij de overige 45 aan de lokale verkiezingen deelnemen.

De populairste partij van het land, de National League for Democracy (NLD), werd door de junta ontbonden, en haar leiders waaronder Daw Aung San Suu Kyi, zijn gevangengenomen. De verkiezingen zijn door de speciale VN-rapporteur Tom Andrews, westerse regeringen, de NUG en pro-democratische partijen als een schijnvertoning veroordeeld. De Associatie van Zuidoost-Aziatische Naties (ASEAN) liet de junta weten dat verkiezingen tijdens een aanhoudende burgeroorlog eigenlijk geen prioriteit zouden moeten hebben.

“Misschien is dit de enige optie die de junta nog rest. Hoe dan ook, we hebben er geen vertrouwen in”, vertelde een jongere man, die naar Thailand vluchtte om de door de junta opgelegde militaire dienstplicht te ontlopen.

Hij verwachtte dat wanneer hij de stemming zou boycotten, de junta zijn stem als frauduleus zou aanmerken. Wanneer hij de kans zou krijgen om in Thailand te stemmen, zou hij uit protest zijn stem van een X voorzien.

Een fabrieksarbeider uit Yangon vertelde dat ze bij onvrije of oneerlijke verkiezingen niet zou stemmen.

Ze voegde eraan toe dat de junta na de staatsgreep in 2021 en daarna bruut tegen het eigen volk heeft opgetreden, niet kan worden vertrouwd bij het bevorderen van een vredesproces.

“Wanneer we vrede willen, moeten we ervoor vechten. Op de junta hoeven we niet te rekenen¨, zegt ze.

Volgens een rapport van het VN-Bureau voor de Coōrdinatie van Humanitaire Zaken in Myanmar op 27 juni, zullen er door gewapende conflicten naar schatting 3,5 miljoen blijvend ontheemde mensen in het hele land zijn.

Volgens de Assistance Association for Political Prisoners zijn sinds de staatsgreep op 4 juli 2021 tenminste 6.863 mensen die tegen de junta oppositie voerden vermoord, en 29.367 gedetineerd.

Het miltaire regime werkt ook aan een speciale wet, om mogelijke ordeverstoringen tijdens de verkiezingen de kop in te drukken.

De wet heeft als doel om mensen met verschillende opvattingen te onderdrukken, zoals mensen die niet willen stemmen of tegen de junta verzet plegen, vertelde een voormalig civiel verkiezingswaarnemer.

Zelfs als de junta zich op verkiezingen met een twijfelachtige uitslag zou voorbereiden, zullen mensen uit de meeste delen van het land, zoals Sagaing, Magwe enTanintharyi, toch de stemmingen als een schijnvertoning  afwijzen.

Een ontheemde vrouw uit Karen State: “Ik kan niet naar mijn land terugkeren totdat er vrede is.”