Een Indonesische boer controleert een doerian. Afbeelding van een YouTube screenshot. Fair use.

Dit artikel werd ingediend als deel van de Global Voices Climate Justicebeurs, dat journalisten van Chineessprekende en globale meerderheidslanden samenbrengt om het effect van Chinese ontwikkelingsprojecten in het buitenland te onderzoeken. Meer artikels vind je hier.

Indonesië zal waarschijnlijk later dit jaar een handelsovereenkomst sluiten om doerians te leveren aan China, waar de tropische vrucht enorm in de smaak is gevallen. Boeren en investeerders zijn de teelt van de vrucht aan het uitbreiden ter voorbereiding van deze historische overeenkomst  in de hoop op een nieuwe een winstgevende markt voor Indonesische doerians.

Doerian, een prikkelige tropische vrucht met een scherpe geur, groeit in vele landen van Zuidoost-Azië. De kenmerkende scherpe geur van de vrucht zorgt ervoor dat deze in verschillende Aziatische landen verbannen werd van publieke plaatsen. De zoete smaak van de vrucht zorgt echter ook voor een grote populariteit overheen Azië. Bijgenaamd “koning der fruit”, staat doerian gekend als een zeer hoogwaardige teelt. Afhankelijk van de soort kan de vrucht verkocht worden voor  5USD tot wel honderden USD per kilo.

De vraag naar doerian is in de laatste jaren enorm gestegen in China, voornamelijk onder jonge consumenten. Doerian is viral gegaan op live-streamingplatformen, waar klanten de vrucht online kunnen kiezen, kopen en binnen de 72 uur in huis krijgen. China's obsessie met doerian gaat verder dan de vrucht op zich. De kenmerkende smaak kan nu ook worden teruggevonden in desserts, kip hotpot, barbecue, hamburgers, pizza en nog meer. Er zijn zelfs doeriangeïnspireerde restaurants opgedoken in de grote steden.

Een Vietnamese boer oogst doerians. Afbeelding van een YouTube screenshot. Fair use.

In 2024 importeerde China ongeveer 1,56 miljoen kubieke ton doerians met een record brekende totale waarde van 6,99 miljard USD. Het land importeert 95 percent van de globale doerianexport, voornamelijk vanuit Thailand, Vietnam en Maleisië.  Door de verwachting van de rechtstreekse export van doerians naar China wordt  Indonesië gepresenteerd met de mogelijkheid hun concurrentie in te halen.

Een zoete deal

Doerian is al lang een integraal deel van de voedselcultuur in Indonesië. Dankzij een diverse reeks aan doeriansoorten produceert het land er jaarlijks ongeveer 2 miljoen ton. Hun productie is de grootste ter wereld, maar de meerderheid van hun doerianoogst wordt in eigen land gegeten.

De Indonesische overheid probeerde Chinese investeerders aan te trekken naar de doeriansector. In 2023 zei de Hoofdminister van Investering van het land, Luhut Binsar Pandjaitan, dat Indonesië de potentiële Chinese investeerders in doerian 5000 hectaren land zou verschaffen in Noord-Sumatra en Sulawesi-eiland. Hij gaf geen exacte locaties, maar suggereerde dat een van de potentiële locaties het Humbang Hasundutan-regentschap zou zijn, een gebied in Noord-Sumatra dat rijk is aan bossen en gekend staat voor zijn koffieproductie.

Zoals uitgelijnd in het voorstel zou 70 procent van de oogst rechtstreeks naar de Chinese markt gaan, terwijl de rest behouden zou worden voor consumptie in eigen land. Pandjaitan maakte ook bekend, dat de toenmalige Indonesische president Joko Widodo het plan voor investering in doerian aangehaald had bij zijn Chinese tegenhanger Xi Jinping tijdens een dinerbijeenkomst in Chengdu.

Ondanks dat dit investeringsvoorstel nog geen realiteit is, blijven de twee landen de doerianhandel bespreken. Tijdens een staatsbezoek aan China in 2024 door de net gekozen Indonesische president Prabowo Subianto gingen de twee landen akkoord voor een protocol voor kokosnootexport vanuit Indonesië.

“We zijn nog bezig met de doerians en ik denk niet dat dit ver vandaan is”, zei de Chinese ambassadeur in Indonesië, Wang Lutong, volgens Channel News Asia.“Chinese consumenten zijn dol op Indonesisch voedsel en fruit en we voorzien veel marktoegang tot China”.

Volgens observeerders maken de nauwe diplomatische banden tussen Beijing en Jakarta de Indonesische handelsovereenkomst met China van doerians aantrekkelijker. In 2025 vierde men de 75e verjaardag van de opstart van de diplomatieke relatie tussen China en Indonesië, alsook de 70e verjaardag van de Bandung Conferentie in Beijing, een mijlpaal die gevierd werd door beide overheden.

Momenteel exporteert Indonesië enkel doerianpasta naar China. Dit is ingewikkelder om te maken en minder winstgevend dan de vrucht zelf. Bevroren doerians worden ook geherexporteerd naar China via Thailand, wat de potentiële winst voor Indonesische telers enorm verlaagt. De aankomende overeenkomst zou transporttijd en -kosten verlagen en een rechtstreekse productieketen opzetten naar de meest winstgevende markt.

Doerians uit Indonesië. Afbeelding van een YouTube screenshot. Fair use.

Als Indonesische doerians in Chinese fruitwinkels verkocht worden “Zou ik er misschien eerst een proberen”, zei Zhoa Yu een 38-jarige een financieel medewerker uit Shanghai tegen South China Morning Post. “Ik zou zeker eerst naar de prijs kijken”. Chinese consumenten zoals Zhoa hopen erop dat de Indonesische doerians de marktprijzen in China zullen verlagen en zo een “doerianvrijheid” met zich meebrengen voor de liefhebbers van het fruit.

Steun Global Voices voor meer artikels zoals dit

Voor meer informatie over deze campagne, klik hier.

De Indonesische doerianwedloop

Het duurt zeker vijf jaar voordat doerianbomen fruit dragen, maar ze kunnen wel honderd jaar leven en elk van deze jaren een winstgevende opbrengst voorzien. Door de hoge economische waarde van het fruit en de recente smaak naar doerian in China, zijn veel investeerders aangetrokken om te investeren in de teelt in Indonesië, waaronder Chinese investeerders.

Catur Dian Mirzada, een doerianexpert en lid van Durian Traveler, een initiatief van het Indonesische Ministerie van Landbouw om de lokale diversiteit van de doerian te verkennen, vertelde Global Voices het volgende:

Palu (di Sulawesi Tengah) adalah sentral produksi durian terkenal di Indonesia, karena banyak yang menanam Montong di sana, dan banyak investor China yang melirik ke Palu. Saya dengan sudah ada 30-an pergudangan yang investor mau investasi di sana, jadi sekarang saling berlomba-lomba.

Palu (in Midden-Sulawesi) is momenteel het meest gekende doerianproductiecentrum (in Indonesië), vooral voor de Montongdoerians, en de Chinese investeerders hebben hun oog hierop. Ik heb gehoord dat er 30 investeerders klaar staan. We zijn nu dus in een wedloop [met de Chinese investeerders].

Een Chinese reiziger koopt doerians in Indonesië. Afbeelding van een Douyin (China's equivalent voor YouTube) screenshot. Fair use.

De Indonesische doerians hebben niet de internationale roem waarover hun competitie van Thailand en Maleisië beschikken, maar het eilandrijke land gelegen lang de evenaar heeft een geografisch voordeel. Awang Maharijaya, professor landbouwkunde bij de Bogor Agricultural University, vertelde Global Voices het volgende:

Indonesia itu mampu menghasilkan durian dengan musim panen yang berbeda-beda di setiap lokasi. Sehingga Indonesia itu bisa dianggap ada durian terus sepanjang tahun gitu.

In Indonesië kunnen doerians geoogst worden in verschillende seizoenen, afhankelijk van de locatie. In Indonesië zijn doerians dus zo goed als heel het jaar beschikbaar.

“Vroeger werden de doerians in Indonesië geplant in de achtertuinen van lokale inwoners. De plantages op grote schaal zijn pas een tien jaar geleden beginnen opduiken”, vertelde Maharijaya Global Voices. Rechtstreekse toegang tot de Chinese markt zal de transitie naar industriële teelt waarschijnlijk verder stimuleren.

Zowel Maharijaya als Mirzada denken echter dat Indonesië nog een lange weg te gaan heeft voordat de doeriansector voldoende gestandaardiseerd en geregulariseerd wordt om doerians van hoge kwaliteit te kunnen produceren en de gigantische Chinese markt aan te boren. Mirzada zei Global Voices het volgende:

Tantangannya bukan di kuantitas, kuantitasnya saya yakin cukup. Cuma masalahnya adalah konsistensi dan kualitas.  Masih panjang perjalanannya. Kalau saya belum, 10 tahun juga berkembang juga belum sampai ke sana mungkin. Kita edukasi terus, bagaimana merawat tanamannya, airnya harus dicukupi, dipupuk, disemprot, dan seterusnya.

De hoeveelheid is niet waar de uitdaging ligt. We hebben er genoeg. Het ligt bij de consistentie en de kwaliteit. Er is nog veel werk aan de boeg. Ik schat dat er ongeveer nog een jaar aan ontwikkeling nodig is. We zijn nog in de leerfase. Onze groeiers zijn nog aan het leren hoe ze voor de bomen kunnen zorgen, ze genoeg water geven, de juiste meststoffen gebruiken, ongediertebestrijding, enzovoort.

De bittere kant van het zoete fruit

Wanneer China, het land met de op een na grootste economie en bevolking, een honger naar doerian ontwikkelt, zetten de landen in Zuidoost-Azië zich schrap om hun stuk van de taart te bemachtigen. In Thailand zijn de doerianboomgaarden in de laatste 12 jaar verdrievoudigd. In Vietnam zijn koffietelers overgeschakeld naar het groeien van doerian, gezien de estimatie van sommigen dat doerian vijf keer zoveel winst kan geven als koffie.

Een man snijdt een doerian open in een Thaise fruitwinkel. Afbeelding van een YouTube screenshot. Fair use.

China's honger naar doerian heeft een enorme economische kans gecreëerd voor de regio, maar dit leidde ook tot netelige sociale en milieuproblemen. In Maleisië zijn oerwouden afgebrand om plaats te maken voor doerianplantages, naar verluidt met deforestatie en inbreuk op inheems grondgebied als resultaat. Er is ook het risico schade aan te brengen aan bedreigde diersoorten, gezien de meeste geschikte plaatsen om doerians te groeien ook de natuurlijke habitat zijn voor de meest bedreigde dierensoorten in Maleisië, waaronder de Maleise tijger

In Laos, waar de industriële doerianteelt nog maar enkele jaren bezig is, kwamen Chinese investeerders in zwermen naar het ingesloten land. Laos staat namelijk op het punt doerian naar China te exporteren en het Laos-China treinspoor (een Belt and Road Iniative project) zorgt voor een snel transport van het snel rottende fruit. Chinese investeerders kochten grote stukken grond om doerian op te groeien en kapten in sommige gevallen oerbossen af om plaats te maken voor de doerianbomen. He Ruijun, adjunct-directeur van het Chinese bedrijf Jiarun, dat beloofde ‘s wereld grootste doerianplantage te bouwen in het zuiden van Laos zei:

里面就是一片净土，其实我们也挺舍不得的，要把它开发出来。但是我们是想把它弄成经济价值更高、也很好看的一片经济林，让当地的村民和老挝政府能够快速地发展。

Het is ongerept land. We twijfelden om het te ontwikkelen, maar ik denk dat het “economische woud” even mooi kan zijn en dat dit economische groei kan brengen voor de dorpelingen en de Laotische overheid.

Volgens Mirzada zou doerian in vergelijking met gewassen gekend voor hun schade aan het milieu een kleinere ecologische voetafdruk hebben.

Semua tanaman apapun yang dibudidayakan, mereka punya resiko lingkungannya, seperti kentang, tomat, cabai, kubis, mereka pun juga punya resiko. Jadi saya bilang masih aman (doerian). Karena kita kan menanam pohon juga, menanam pohon berarti bermanfaat bagi lingkungan kan.

De teelt van elk gewas breng risico's voor het milieu met zich mee. Doerian is relatief veilig. We planten namelijk bomen, wat ook voordelen heeft voor het milieu.

Andere experten waarschuwen dat doerianbomen het oerbos nooit volledig kunnen vervangen. “Sommige aspecten van een monocultuurplantage lijken op een bos, maar de biodiversiteit is veel lager”, zei Miles Kenney-Lazar, een professor aan de Melbourne Universiteit, over de plantages in Zuidoost-Azië. De plantages hebben ook een risico voor de lokale dorpelingen, die geen toegang meer hebben tot het voedsel uit het bos waarvan ze afhankelijk waren, zoals paddenstoelen en bamboescheuten, vertelde hij Nikkei Asia.

Volgens professor Maharijaya kunnen doerianboomgaarden een rol spelen om het milieu te beschermen als ze op wetenschappelijke wijze ontworpen en onderhouden worden, door bijvoorbeeld doerianbomen te planten samen met planten die bestuivers aantrekken.

 Sesuatu kalau yang awalnya lahan liar gitu, kemudian kita monokulturkan itu kan bentuk semua hal punya resiko kan. Misalkan biodiversitasnya berkurang atau yang lain-lain. Tapi begitu kita tanam dengan baik … tidak harus kita bilang hitam putih ya, yang satu rusak, yang satu enggak gitu. Jadi memang kalau dikelola dengan baik tentu ada jalan tengahnya.

Als het (plantage)gebied voordien ongerept land was en we het in een monocultuur veranderen, dan dan draagt dit natuurlijk risico's, zoals verminderde biodiversiteit. Als we echter optimaal planten, moet het niet zwart en wit zijn, een kant verwoestend, de andere niet. Met goed beheer kan er een middenweg zijn.